Kiến thức trọng tâm:

• Metis Andromeda được phát triển từ codebase của Optimism, một Hybrid Optimistic Rollup
• Tương tự các Alt-L1 khác, Metis Andromeda đang có mức động hoạt động on-chain rất thấp và hệ sinh thái kém phát triển.
• Bằng cách sử dụng off-chain DA, Metis đánh đổi giữa bảo mật mạng lưới lấy phí giao dịch rẻ.
• Bài toán về sự phức tạp trong mạng lưới của Metis đang ở mức cao do chú trọng tăng cường các trường hợp sử dụng xung quanh Metis mà quên đi những giá trị cốt lõi tạo nên giá trị cho dự án trong long-term.

Metis Andromeda là gì?

Metis là giao thức mở rộng quy mô cho Ethereum được xây dựng và hỗ trợ bởi Metis Labs Foundation. Metis tận dụng công nghệ Optimistic Rollup (ORU) để giảm tải việc thực thi smart contract từ Ethereum lên Metis blockchain.

Điều này cho phép Metis cung cấp môi trường có khả năng mở rộng và tiết kiệm chi phí hơn Ethereum để các nhà phát triển có thể thoải mái xây dựng các ứng dụng.

Kiến trúc của Metis có Virtual Machine tương thích với EVM. Với thiết kế này, nó cho phép các nhà phát triển, người dùng triển khai và tương tác với các ứng dụng trong một môi trường giống với Ethereum. Khả năng tương thích này giúp các nhà phát triển thuận tiện trong việc duy chuyển các codebase của các dự án từ Ethereum lên Metis dễ dàng.

Metis bắt đầu hoạt động mainnet từ Quý 4/2021, cho đến nay, nhóm cốt lõi ở MetisLab Foundation sẽ quản lý và chịu trách nhiệm về hướng phát triển sản phẩm và kỹ thuật cho Metis Andromeda. Quyền quản trị sẽ được chuyển giao cho cộng đồng khi cơ sở hạ tầng cơ sở của Meits đã hoàn thiện.

Metis Andromeda: Hybrid Optimistic Rollup (Optimistic Chain)

Metis được phát triển từ code base của Optimism, một trong hai giải pháp Optimistic Rollup nổi bật trên thị trường. Tương tự với các giải pháp Optimistic Rollup (ORU) nói chung, Metis di chuyển việc tính toán, lưu trữ trạng thái (Execution) từ Ethereum lên Metis chain.

Tuy nhiên, vào ngày 12 tháng 4 năm 2022, kiến trúc Metis đã được nâng cấp và có một số thay đổi đáng kể. Dữ liệu giao dịch (tx data) không còn được lưu giữ trên Ethereum, thay vào đó, nó được lưu giữ trong hệ thống lưu trữ dữ liệu phân tán của MemoLabs. Trong kiến trúc mới, thay vì đăng cả dữ liệu giao dịch và tx batch hash, Sequencer chỉ đăng tx batch hash lên Ethereum.

Sự khác biệt trọng tâm giữa Metis và các Optimistic Rollup platform nằm ở việc sử dụng settlement layer & data availability layer khác nhau:

• Optimistic Rollup platform như Arbitrum & Optimism sử dụng Ethereum làm settlement layer & data availability layer.
• Metis chỉ sử dụng Ethereum làm settlement layer, protocol chỉ settle state root lên Ethereum. Dữ liệu giao dịch được Metis lưu trữ bên ngoài Ethereum (off-chain DA), một tập hợp các bên đáng tin cậy để cung cấp tính khả dụng của dữ liệu (Data Availability Committee – DAC) cho các giao dịch của Metis.

Chưa có tên gọi cụ thể cho trường hợp của Metis Andromeda, các bạn có thể gọi Metis là Hybrid Optimistic Rollup hoặc Optimistic Chain.

Tổng quan tình hình hoạt động của Metis Andromeda

Đến giữa tháng 7, hoạt động trên mạng lưới của Metis đã sụt giảm rất nhiều do những tác động của kinh tế vĩ mô và sự sụp đổ của nhiều tổ chức native trong thị trường crypto. Total TVL của Metis network rơi vào tầm 90 triệu USD, giảm hơn 88% khi so với đỉnh, giá Metis token cũng đã giảm hơn 93% khi so với giá cao nhất vào đầu năm 2022.

Sự phát triển và suy thoái của Netswap phần nào đại diện cho sự phát triển chung của cả hệ sinh thái Metis, không có nhiều đổi mới và không thật sự nổi bật để thu hút các dự án chất lượng xây dựng trên mình.

Hiện tại, mức độ hoạt động trên Metis đang rất thấp, người dùng có thể kiểm tra giao dịch trên Metis network tại đây. Với mức hoạt động như thế, doanh thu mà protocol kiếm được từ phí giao dịch gần như bằng không.

Mối liên hệ giữa Off-Chain DA & phí giao dịch trên Metis Andromeda

Phí giao dịch mà người dùng phải trả trên các Optimistic Rollup platform bao gồm ba khoản phí:

• L2 execution fees: Phí người dùng thanh toán cho các việc tính toán và lưu trữ.
• Settlement fees: Phí settle state root lên Ethereum.
• Data fees: Phí lưu trữ tx data trên Ethereum dưới hình thức calldata.

L2 execution fees phụ thuộc vào tùy chỉnh dự án. Nhìn chung khoản phí này tương đối rẻ hơn khi so sánh với L1. Settle state root fee sẽ tương đối ổn định theo từng tx batch, phí giao dịch settle một batch gồm 100 hay 500 giao dịch sẽ không khác nhiều. Nếu trong một batch chứa càng nhiều tx thì chi phí trung bình chia cho mỗi tx sẽ nhỏ hơn.

Data fee là chi phí gia tăng theo quy mô, càng nhiều tx thì dung lượng cần lưu trữ càng lớn, với chi phí 16 gas mỗi byte thì khi việc sử dụng tăng lên thì chi phí cho việc calldata lên Ethereum sẽ tăng lên đáng kể.

Với việc Metis sử dụng hệ thống lưu trữ dữ liệu phân tán của MemoLabs, data fee không còn là vấn đề với Metis. Đây là một trong những lý do chính giúp phí giao dịch trên Metis rẻ hơn khá nhiều khi so sánh với các optimistic Rollup platform khác như Optimism, Arbitrum & Boba network.

Khả năng làm giàu

Điều tôi nghĩ: Tiền điện tử sẽ giúp tôi giàu có sau một đêm

Tiền điện tử giúp người ta đổi đời sau một đêm là lời quảng cáo của nhiều KOLs được trả tiền để “shill” những dự án vô nghĩa. Giao dịch và đầu tư tiền điện tử có thể giúp người ta kiếm được nhiều tiền, đặc biệt là vào thời kì đầu, nhưng ngày nay, điều đó hiếm khi xảy ra với người mới bước chân vào thị trường.

Giao dịch tiền điện tử đòi hỏi rất nhiều sự cống hiến, nỗ lực và thành thật mà nói – sự may mắn.

Một số người đã kiếm bộn tiền, nhưng họ thường là ngoại lệ chứ không phải quy luật.

Như Jeremy Cheah, phó giáo sư về tài chính phi tập trung tại Trường Kinh doanh Nottingham, đã nói: “Giao dịch tiền điện tử, giống như tất cả các giao dịch khác, là một trò chơi có tổng bằng 0. Bạn kiếm tiền trên mất mát của người khác”.

Thực tế là: Tiền điện tử không phải là cách làm giàu nhanh

Đầu tư vào tiền điện tử có thể là cách hay để kiếm tiền lâu dài, nhưng nó không phải kế hoạch làm giàu nhanh chóng. Chắc hẳn bạn đã từng nghe những câu chuyện đầu tư với tài khoản x100 lần, nhưng thực tế bạn phải chuẩn bị tinh thần để nắm giữ khoản đầu tư của mình trong thời gian dài và thoải mái chấp nhận tất cả rủi ro đi kèm.

Tiền điện tử là một thị trường rất dễ biến động, giá cả thay đổi liên tục, hoặc như chúng ta thấy trong thời gian gần đây – hoàn toàn rơi xuống vực. Khi tham gia vào thị trường, điều quan trọng là bạn phải tự nghiên cứu tìm hiểu (DYOR), đọc các nguồn thông tin chất lượng và chỉ đầu tư những gì bạn có thể mất.

Tìm hiểu thêm: Cách tự nghiên cứu hiệu quả khi đầu tư Crypto

Độ an toàn

Điều tôi nghĩ: Tiền điện tử rất an toàn

Nhiều người mới nghĩ tiền điện tử an toàn vì dữ liệu trên blockchain không thể bị thay đổi hay giả mạo. Blockchain tạo ra một cơ sở dữ liệu an toàn và được nắm giữ bởi vô số người dùng, thay vì một bên thứ ba duy nhất. Tuy nhiên, điều này không có nghĩa là blockchain miễn nhiễm với những cuộc tấn công phức tạp.

Nhiều người mới cũng cho rằng vì tiền điện tử có thể được lưu trữ trên máy tính, điện thoại, ví ảo hoặc ví cứng, nên nó cũng an toàn như tiền để trong tài khoản ngân hàng. Nhưng sự thật không hoàn toàn đúng như vậy.

Tiền fiat – bất chấp một số bất cập của nó – được ngân hàng bảo hiểm và bảo vệ. Trong khi đó, trừ khi tiền điện tử của bạn được bảo hiểm bởi một bên thứ ba – vốn vô cùng hiếm hoi – nếu không chúng cũng chỉ an toàn tương đương một mật khẩu trực tuyến. Mà hiện nay đối với một số người, điều này tiềm ẩn nhiều rủi ro.

Thực tế là: Tiền điện tử là mục tiêu của nhiều cuộc tấn công

Tiền điện tử là mục tiêu của hackers và tội phạm vì trong nhiều trường hợp, ví và khóa của người dùng được kết nối với internet. Vì không có cơ quan thẩm quyền quản lý – một trong những lý do khiến tiền điện tử trở nên rất phổ biến – nên cũng không có ai bảo vệ tiền của người dùng hay bảo đảm cho họ nếu có bất trắc xảy ra.

Hackers có thể và thường xuyên khai thác các “cửa hậu” và lỗi bảo mật chung để trục lợi. Đánh cắp tiền hoặc đột nhập vào sàn giao dịch không phải là hiện tượng hiếm gặp. Cho nên khi giao dịch trong thị trường, hãy cân nhắc xem xét ví hay sàn giao dịch mà bạn định dùng để giữ tiền điện tử trong quá khứ từng bị tấn công chưa hay có cung cấp cơ sở hạ tầng bảo mật tốt không?

Ngoài ra, cũng nên cẩn thận với những nền tảng không rõ nguồn gốc. Sanjay Wadhwani, người sáng lập và CEO của công ty truyền thông blockchain MetaFrames nói:

“Các nhà đầu tư đang mắc sai lầm lớn trong cách họ tương tác với blockchain. Họ chia sẻ key của ví giữ tiền và không phải lúc nào cũng hiểu rõ những nền tảng họ đang giao dịch. Điều quan trọng là luôn biết ai đứng sau tiền điện tử hoặc sàn giao dịch mà bạn đang sử dụng”.

Khả năng thay thế tiền pháp định

Điều tôi nghĩ: Tiền điện tử sẽ thay thế tiền fiat

Tiền điện tử còn tương đối mới, trong khi tiền fiat đã tồn tại trong nhiều thế kỷ. Người ta thường cho là Trung Quốc đã phát hành tiền tệ fiat đầu tiên vào khoảng năm 1,000 sau Công nguyên. Để tiền điện tử có thể thay thế tiền fiat, mọi người sẽ phải chấp nhận chúng một cách hàng loạt so với đồng tiền họ đã quen dùng và hiểu rõ từ trước đến nay.

Tuy nhiên, một khi giá trị và sức mua được thiết lập, điều đó có thể xảy ra. Nếu các thương gia bắt đầu để giá bằng tiền điện tử và nhiều người bắt đầu sử dụng chúng để mua hàng hóa và dịch vụ, một xu hướng mới có thể bắt đầu.

Tuy nhiên, các chính phủ và quan chức sẽ không dễ dàng từ bỏ tiền fiat vì họ đã cất công thiết lập hệ thống kiểm soát để thu thuế và tài trợ cho các chương trình và dịch vụ do chính phủ đứng đầu. Nếu không thu thuế, các chương trình xã hội mà mọi người phụ thuộc vào sẽ biến mất, và các nguồn tài trợ khác của chính phủ có thể cạn kiệt.

Thực tế là: Chưa có cách nào để kiểm soát lạm phát trong tiền điện tử

Nếu tiền điện tử có thể thay thế tiền fiat, chưa rõ người ta sẽ tìm cách gì để làm tăng tốc hay chậm lại các xu hướng lạm phát. Có thể mất nhiều thập kỷ để đưa ra giải pháp cho vấn đề này.

Hơn nữa, do bản chất phi tập trung của tiền điện tử, sẽ không có cách nào để kiểm soát lạm phát thông qua các chính sách tiền tệ. Các công cụ hiện đại được các ngân hàng trung ương sử dụng để chống lạm phát và thất nghiệp đồng thời thúc đẩy tăng trưởng kinh tế đã mất hơn 100 năm để phát triển.

Trong khi đó, công nghệ blockchain và tiền điện tử chưa có bất kỳ công cụ tích hợp nào để tác động đến lạm phát, việc làm hay tăng trưởng kinh tế, nên người ta sẽ cần phải tạo ra các chính sách và công cụ tiền tệ mới. Tính phi tập trung hoàn toàn của tiền thông qua tiền điện tử, vì thế, sẽ có những tác động chưa từng có tiền lệ đến nền kinh tế của một quốc gia.

Với những người theo dõi lâu năm của Vitalik Buterin hay những người ủng hộ Ethereum sẽ không mấy xa lạ với cụm từ account abstraction trong thời gian gần đây. Đây là khái niệm được Vitalik nhắc tới rất nhiều, không chỉ vậy, Vitalik đã đề xuất một vài proposal dành riêng cho việc triển khai Account Abstraction và coi đây là long-term dream của các developers trên Ethereum.

Mới đây nhất, 2 dự án đang phát triển của mảng Layer 2 là StarkNet và zkSync đã đưa ra thông báo sẽ chạy mô hình native account abstraction của riêng họ.

Account abstraction là gì?

Account abstraction (AA) là một loại Ethereum Account, đề xuất AA này cho phép chuyển đổi các loại tài khoản thành các hợp đồng thông minh với logic riêng của chúng để có thể tự xác định thế nào là một giao dịch hợp lệ, trả phí giao dịch và thực hiện việc khởi tạo giao dịch.

Trong thuật ngữ ngành khoa học máy tính, các tài khoản đó được coi là đã được trừu tượng hoá (abstracted), từ đó dẫn đến cái tên Account abstraction.

Điều này có nghĩa là sẽ không còn trường hợp một tài khoản được sử dụng cho tất cả các mục đích. Giống như việc tách các “vật thể” đang nắm giữ token (account) ra khỏi “vật thể” được sử dụng để trao quyền/cho phép giao dịch các token (signer).

Việc này hướng tới việc giúp cho mỗi user có thể có một loại tài khoản phù hợp với nhu cầu cá nhân của họ.

Với những user muốn sử dụng thuật toán xác minh chữ ký khác ngoài ECDSA, sử dụng nhiều key để cấp quyền các giao dịch, thay đổi signer của tài khoản mỗi tuần, họ có thể viết một tài khoản riêng để thực hiện những điều đó.

Trên thực tế, khái niệm Account abstraction không phải quá mới, Vitalik đã đề cập đến AA từ đề xuất EIP-86 của Ethereum từ năm 2017, tuy nhiên do yêu cầu quá nhiều thay đổi từ protocol để thực hiện. Sau đó, Vitalik đã cập nhật thêm các bản cải tiến là EIP-2938 và phiên bản gần nhất là EIP-4337 để có thể dễ dàng triển khai hơn.

Hai dự án đã công bố chính thức áp dụng Account abstraction là các dự án Layer 2 StarkNet và zkSync phiên bản 2.0.

Ethereum Account là gì?

Ethereum Account được định nghĩa là một thực thể (entity) có số dư ETH và có thể thực hiện các giao dịch trên mạng lưới Ethereum. Các account có thể do người dùng điều khiển hoặc cũng có thể được triển khai dưới dạng hợp đồng thông minh.

Ethereum có 2 loại account chính:

• Externally-owned Accounts (EOA): Kiểm soát bởi bất kì ai chỉ cần người đó nắm giữ private key.
• Contract Accounts (CA): Là các hợp đồng thông minh được triển khai trên mạng lưới, kiểm soát bởi các dòng code.

Cả 2 loại tài khoản trên đều có những khả năng:

• Nhận, giữ, gửi ETH và các loại token trên mạng Ethereum.
• Tương tác với các smart contracts khác.

Một vài điểm khác biệt cơ bản giữa 2 loại tài khoản:

Với Externally-owned:

• Tạo các toàn khoản Externally-owned đơn giản và miễn phí.
• Có thể khởi tạo các giao dịch.
• Giao dịch giữa 2 toàn khoản Externally-owned chỉ có thể là giao dịch chuyển ETH/token.

Với Contract:

• Việc tạo một contract sẽ cần có một khoản phí do sử dụng bộ nhớ mạng
• Chỉ có thể gửi giao dịch khi nhận được giao dịch
• Các giao dịch từ tài khoản External tới một tài khoản Contract có thể kích hoạt mã code thực thi nhiều hành động khác nhau như giao dịch token, tạo một contract mới…

4 đặc tính Externally-owned:

Nhìn chung, cả 2 loại tài khoản đều có 4 đặc tính:

• Nonce: Một bộ đếm cho biết số lượng giao dịch được gửi từ tài khoản, đảm bảo các giao dịch sẽ chỉ được thực hiện 1 lần. Với Contract account, con số này đại diện cho số contracts được tạo bởi tài khoản này.
• Balance: Số dư đại diện cho lượng ETH tài khoản sở hữu
• codeHash: Mã hàm băm này được tham khảo từ mã của một tài khoản trên Ethereum Virtual Machine (EVM). Tài khoản Contract có các đoạn mã được lập trình để thực hiện các hoạt động khác nhau. Khác với các trường đặc tính khác, mã này không thể bị thay đổi.
• storageRoot: Hay còn được gọi là hàm băm lữu trữ (storage hash), được sử dụng để mã hoá hàm băm của nội dung được lữu trữ trên tài khoản.

Những thông tin được cung cấp trong bài bao gồm:

1. Nghiên cứu về thị trường game truyền thống: Đâu là nguyên nhân thành công của các tựa game, mô hình doanh thu và bối cảnh hiện tại.
2. Nghiên cứu về GameFi: Đâu là nguyên nhân thất bại của các dự án GameFi, các tiêu chí cốt lõi để đánh giá một dự án GameFi.
3. Dự phóng về GameFi: Liệu GameFi có tiềm năng, hướng phát triển của các yếu tố cốt lõi trong GameFi, nơi nhận về nhiều giá trị khi GameFi phát triển.

Thị trường Game truyền thống

Tổng quan

(1) Game truyền thống hiện tại đã rất phát triển.

(2) Người chơi sẽ tham gia và ở lại những game đáp ứng được tháp nhu cầu của bản thân.

(3) Những tựa game nổi tiếng nhất thường có một số đặc điểm sau:

• Có tính cộng đồng.
• Có tính sáng tạo.
• Có tính cạnh tranh.
• Free to Play (nhưng vẫn tạo ra được nhiều doanh thu).

(4) PC và mobile game đang chiếm hầu hết thị phần thị trường. Model Free-to-play, pay-for-convenience đã chứng minh thành công với các tựa game PC/Mobile.

(5) Chiến lược phát triển hợp lý của các tựa game PC/Mobile là tạo ra một game có nội dung tốt, không có rào cản tham gia để thu hút người dùng. Người chơi khi tham gia có thể lựa chọn việc trả tiền để giúp bản thân nổi bật hơn. Mấu chốt là chất lượng game tốt để thu hút người dùng.

(6) Thị phần game console đang tập trung chủ yếu vào một vài tên tuổi lớn. Phần cứng (máy điện tử, tay cầm…) là điểm mạnh của họ và khó có thể xuất hiện tên tuổi mới cạnh tranh. Doanh thu game console có tính chu kỳ và phụ thuộc nhiều vào những tựa game mới ra mắt.

(7) Đang dần xuất hiện các tựa game ở những nhánh mới như VR/AR game và cloud game. Tuy còn mới nhưng VR/AR và cloud game có unique selling point riêng mà các nhánh game khác không có.

Xu hướng phát triển game

Khởi nguyên cho xu hướng phát triển của game được dựa trên tháp nhu cầu Maslow.

Theo tháp Maslow, Gaming mặc định hai tầng đầu luôn được đáp ứng:

• Tầng 1 (Nhu cầu sinh học): Đủ sức khỏe để chơi game.
• Tầng 2 (Nhu cầu được an toàn): Chơi game không khiến bản thân gặp nguy hiểm từ bên ngoài.

Từ đó phát triển các yếu tố tầng trên:

• Tầng 3 (Nhu cầu xã hội): Chơi game giúp bản thân được tham gia vào một cộng đồng nào đó đặc biệt là các game online nơi có thể tương tác với nhau.
• Tầng 4 (Nhu cầu được tôn trọng): Chơi game tạo một cảm giác thành tựu hoặc là đã đạt được một điều gì đó.
• Tầng 5 (Nhu cầu được khẳng định bản thân): Chơi game đủ hay giúp thể hiện bản thân.

Vận dụng tháp Maslow để nhìn vào biểu đồ về quá trình hình thành và phát triển của game trong 50 năm ta có thể hiểu nguyên nhân về tăng trưởng cũng như sụp đổ của các loại hình game.

Báo cáo sẽ sử dụng nguồn dữ liệu được thu thập từ Dovemetrics cùng với một vài nguồn thông tin khác để thực hiện phân tích và đưa ra Insights về thị trường M&A trong nửa đầu năm 2020 (H1 2022).

Kiến thức trọng tâm:

• Có tổng cộng 63 thương vụ M&A được ghi nhận kể từ đầu năm.
• Animoca Brands là công ty thực hiện nhiều thương vụ mua lại nhất với 6 thương vụ, kế tiếp là FTX với con số 4.
• Các thương vụ có tần suất xuất hiện cao hơn vào tháng 1 (với 15 deals được ghi nhận).
• Số lượng M&A được ghi nhận trong H1 2022 cao hơn 50% so với H2 2021 và gần gấp đôi so với H1 2021.
• ~18.2 tỷ USD là tổng giá trị được ghi nhận từ các thương vụ M&A, tuy nhiên đây vẫn chưa phải con số chính xác hầu hết các công ty không công bố thông tin về số tiền họ đã sử dụng để thực hiện sáp nhập.

Tổng quan thị trường M&A crypto trong H1 2022

Nửa đầu năm 2022 ghi nhận 63 thương vụ M&A (theo Dovemetrics). Trong đó, CEX, GameFi và NFT chiếm tỷ trọng lớn. Cụ thể, trong số 63 thương vụ được ghi nhận, có 11 thương vụ thuộc category CEX, 14 thương vụ thuộc các dự án NFT và 11 thương vụ có liên quan tới GameFi.

Số lượng các công ty mua bán và sáp nhập trong tháng 1 được ghi nhận cao nhất trong H1 2022 với 15 thương vụ. Bên cạnh đó, mặc dù giá BTC có xu hướng giảm từ đầu năm nhưng không gây ảnh hưởng tiêu cực tới xu hướng M&A của các tổ chức.

Về tốc độ tăng trưởng theo số lượng, từ năm 2018 – 2021, tốc độ tăng trưởng đạt trung bình 42.04%. Trong năm 2022, chỉ tính riêng nửa đầu năm thì số lượng các thương vụ đã lớn hơn trong cả năm 2021.

Đây là một dấu hiệu cho thấy sự tăng trưởng về tiềm lực tài chính của các tổ chức trên thị trường crypto. Bên cạnh đó cũng là sự mở rộng adoption vì trên thực tế các thống kê của Dove Metrics tính cả các bên có ảnh hưởng không trực tiếp hoặc chỉ liên quan khá ít tới crypto.

CEX và NFT/GameFi là hai category với nhiều điểm đáng chú ý. Hai mảng này chiếm lần lượt 22.2% và 17.5% trên tổng số lượng các thương vụ.

Xu hướng M&A đối với các sàn giao dịch tập trung (CEX)

Thường trên thị trường M&A, các thương vụ M&A sẽ được thực hiện bởi các sàn giao dịch tập trung (CEX). Đây là các công ty với nguồn lực tài chính lớn và mô hình kinh doanh truyền thống do đó việc mua lại các công ty khác sẽ thường diễn ra với nhóm này.

Một vài cái tên nổi bật có thể kể tới như FTX, Blockchain.com, Gemini, Coinbase, … đều là những sàn giao dịch hàng đầu trên thị trường.

Binance

Trong nửa đầu năm 2022, Binance

 không thực hiện một thương vụ M&A nào. Tuy vậy, trước đó họ đã thực hiện 7 thương vụ M&A với những cái tên nổi bật như Trust Wallet, WazirX, Coinmarketcap, Swipe.io, …

Các thương vụ này đều được thực hiện vào khoảng thời gian thị trường không diễn biến tích cực, giá cả đi ngang ở những vùng thấp.

Điều này chứng tỏ rằng:

• Binance đã tận dụng những thời điểm thị trường không tích cực để có thể mua vào những công ty với mức giá tốt.
• Binance cũng là một công ty có khả năng điều tiết tốt dòng tiền để có thể thực hiện các thương vụ M&A với giá trị lớn.
• Ngoài phát triển các sản phẩm centralized, Binance cũng rất quan tâm tới tính minh bạch của thị trường crypto thông qua các thương vụ mua lại các công ty về dữ liệu hay ví non-custodial.

FTX 

FTX trong nửa đầu năm 2022 đã thực hiện tổng cộng 4 thương vụ mua lại và 3 trong số đó là các sàn CEX (Embed Financial, Bitvo và Liquid), cụ thể:

• Embed Financial: Một công ty cung cấp dịch vụ mua bán cổ phiếu.
• Bitvo: Sàn giao dịch crypto tại Canada.
• Liquid Group: Một hệ thống nhiều công ty có liên quan tới dịch vụ giao dịch crypto tại thị trường Nhật Bản.

Với việc mua lại các sàn giao dịch với những lợi thế cạnh tranh khác nhau, FTX đang mở rộng doanh nghiệp của mình qua nhiều thị trường khác như Canada và Nhật Bản thậm chí là vươn tầm tới thị trường cổ phiếu.

Dường như bối cảnh thị trường không có sự tăng trưởng là cơ hội tốt để FTX, với nguồn lực tài chính dồi dào, thực hiện các thương vụ mua lại vì lúc này họ có thể đàm phán với một mức giá thấp hơn so với giai đoạn trước.

Do vậy, nhiều khả năng trong H2 2022 Sam Bankman-Fried cùng với FTX sẽ tiếp tục gia tăng số lượng các thương vụ mua lại các công ty khác.

Gemini

Gemini trong tháng 1 đã mua lại Omniex, nâng tổng số lượng công ty mà sàn giao dịch này đã mua lại từ trước tới nay lên con số 4:

• Omniex: Một nền tảng giao dịch crypto cung cấp nhiều tính năng và giải pháp cho các nhà đầu tư tổ chức.
• Shard X: Thương vụ mua lại nhằm cải thiện tốc độ xử lý giao dịch và tăng hiệu suất sử dụng của tài sản cho khách hàng.
• Nifty Gateway: Một nền tảng cho phép người dùng sử dụng thẻ tín dụng và ghi nợ để mua bán NFT.
• Blockrize: Một công ty cung cấp thẻ tín dụng đối với tài sản crypto.

Khi Gemini mua lại nhiều dự án và công ty mới, họ đang mở rộng dịch vụ của mình để phục vụ khách hàng tốt hơn bằng cách cải tiến công nghệ giao dịch, tăng khả năng tiếp cận của khách hàng với NFT và tài sản tiền điện tử từ thẻ tín dụng và thẻ ghi nợ.

Ethereum là hệ sinh thái đi lên nhờ cộng đồng nhà phát triển đông đảo và sáng tạo, một trong những yếu tố đóng góp vào sự phát triển của cộng đồng là publics good. Đây là những sản phẩm open-source ai cũng có thể tiếp cận, từ đó tận dụng và phát triển lên các sản phẩm sáng tạo khác. Vậy làm thế nào để những dự án như vậy có tiền duy trì? Gitcoin là dự án giải quyết vấn đề này. Cùng tìm hiểu mô hình hoạt động Gitcoin trong bài viết hôm nay.

Kiến thức trọng tâm:

• Gitcoin là nền tảng dành cho việc phát triển các sản phẩm public good
• Cơ chế biểu tượng của Gitcoin là Gitcoin Grants và công thức quadratic funding
• GTC token chỉ xuất hiện trong các hoạt động quản trị và không mang giá trị kinh tế

Tổng quan về Gitcoin

Khái niệm

Gitcoin là nền tảng tiền thưởng mã nguồn mở hoạt động dựa trên blockchain để kết nối các dự án độc lập và nhà tài trợ, giúp các nhà phát triển mã nguồn mở nhận được thù lao cho những đóng góp từ sản phẩm của họ. Mục tiêu cuối cùng của Gitcoin là phát triển cộng đồng nguồn mở bằng cách làm cho các cơ chế được khuyến khích hoạt động tốt hơn.

Gitcoin là một trong những dự án đầu tiên quan tâm tới tầm quan trọng của public good trong cộng đồng. Chính vì vậy, dự án cung cấp một vài cơ chế để hỗ trợ việc xây dựng và gọi vốn cho các sản phẩm public good.

Gitcoin ban đầu được hình thành như một tập đoàn, nhưng sau đó đã dần chuyển mình thành một DAO

. Cho đến nay, Gitcoin đã trao thưởng hơn 65 triệu USD, hỗ trợ hơn 2.000 dự án và giúp đỡ hơn 300.000 nhà phát triển tích cực. Những con số này là khá ấn tượng, tuy nhiên vẫn chưa là gì so với nhu cầu về phần mềm nguồn mở và public good trong lĩnh vực công nghệ – kĩ thuật số.

Gitcoin nổi tiếng nhất với các vòng Gitcoin Grant được tổ chức hằng quý (chiếm 45/65 triệu USD được donate từ Gitcoin). Mới đây, Gitcoin vừa hoàn thành Grants Round 14 với tổng giá trị trao thưởng 5 triệu USD được chia cho hơn 1250 grants nhờ sự đóng góp của hơn 44,000 thành viên cộng đồng.

Gitcoin đã ngày càng phát triển và dần thành một biểu tượng về việc xây dựng cộng đồng Web3, nhiều dự án đã lấy Gitcoin làm tiêu chí đánh giá độ nhiệt tình của người dùng dành cho dự án và retroactive cho người dùng đã từng donate trên Gitcoin. (Optimism, Badger DAO, Furucombo…).

Public good là gì?

Để hiểu về mục đích hoạt động của Gitcoin, đầu tiên cần phải hiểu public good là gì.

Theo kinh tế học, các loại hàng được chia thành 4 loại cơ sở dựa trên 2 đặc tính:

• Tính cạnh tranh (rivalry): Một cá nhân sử dụng hàng hoá làm ảnh hưởng đến giá trị và tính có thể sử dụng của nó đối với cá nhân khác.
• Tính loại trừ (excludability): Có thể ngăn cản mọi người hưởng giá trị sử dụng của hàng hoá.

Từ 2 thuộc tính cơ bản trên các loại hàng hoá được chia thành 4 loại, hiểu rõ các loại hàng hoá này sẽ giúp hiểu rõ đặc tính của public good.

Private good (hàng hoá tư nhân):

• Là loại hàng hoá được nghĩ tới đầu tiên khi nói về hàng hoá, loại hàng hoá này vừa mang tính loại trừ vừa mang tính cạnh tranh.
• Đây không phải một loại hàng hoá miễn phí, người dùng bắt buộc phải bỏ tiền nếu muốn tiêu thụ loại hàng hoá này, việc một cá nhân tiêu thụ sẽ ảnh hưởng tới cá nhân khác không thể thực hiện điều này.
• Ví dụ: Thực phẩm, quần áo, ô tô, điện thoại di động, giày dép, quần áo…

Club good (hàng hoá nhóm hay còn gọi là hàng hoá có thể tắc nghẽn):

• Là loại hàng hoá có tính loại trừ nhưng không có tính cạnh tranh.
• Tức là giá trị sử dụng của tài sản giảm khi số lượng người sử dụng đạt đến một mức nào đó, có thể ngăn cản cá nhân khác khỏi việc sử dụng tài sản đó. Đây cũng không phải là một loại hàng hoá miễn phí.
• Ví dụ: Rạp chiếu phim có sức chứa nhận định, nếu con số đó đạt giới hạn, rạp sẽ không thể nhận thêm khách hàng. Tương tự là sân vận động, bãi đỗ xe private…

Common good (hàng hoá thông thường):

• Là hàng hóa có tính cạnh tranh nhưng không thể loại trừ. Bất kì ai cũng có quyền tiếp cận các tài nguyên này nhưng có một sự cạnh tranh cố hữu khi thu thập chúng do khả năng sử dụng quá mức hoặc tắc nghẽn.
• Ví dụ: Cá trong ao, hoa quả mọc trong vườn, bãi đỗ xe công cộng…

Public good (hàng hoá công cộng):

• Là từ để chỉ các loại hàng hoá mang đặc tính vừa không thể loại trừ và vừa không thể cạnh tranh (trái ngược với private goods).
• Vì vậy, một cá nhân không thể loại trừ cá nhân khác khỏi việc sử dụng, và việc sử dụng của một cá nhân không ảnh hưởng tới tính khả dụng của cá nhân khác. Pulic goods cũng có thể được sử dụng đồng thời bởi nhiều người.
• Ví dụ: Bầu không khí trong lành, các chương trình giáo dục miễn phí (podcast, youtube…), an ninh công cộng, cơ sở hạ tầng (đường xá, cầu cống…).

Trong nền kinh tế truyền thống, các loại public good được cung cấp và quản lý bởi chính phủ và được tài trợ tiền hoạt động từ thuế. Tương tự như vậy, public good trong thế giới công nghệ kĩ thuật cũng đóng vai trò quan trọng không thể thiếu để thúc đẩy sự phát triển.

Public good ở trường hợp này là các phần mềm open-source và các giao thức mở, tất cả đều miễn phí và bất kì ai cũng có thể xây dựng trên các nền tảng đó. Nổi bật là các giao thức như https, ngôn ngữ lập trình Python, hệ điều hành Linux…

Ethereum cũng là một loại public good đáng chú ý, mặc dù mạng lưới liên tục trả phần thưởng cho validator và giá trị của ETH có thể tăng dần theo thời gian, tuy nhiên, Ethereum không có bất kì cơ chế nào để trả tiền cho các nhà phát triển làm việc trên đó. Tất nhiên, Ethereum cũng là blockchain hoàn toàn open-source.

Khác với thị trường truyền thống, public good ở thế giới công nghệ không được quản lí bởi chính phủ và cũng không được tài trợ bởi tiền thuế. Điều này vừa có mặt lợi khi thực sự là public good cho người dùng toàn cầu và cũng có mặt bất lợi là sẽ phức tạp hơn trong việc duy trì vì không có tiền tài trợ.

Gitcoin là dự án nhận ra tầm quan trọng của public good, đây cũng chính là mục đích hoạt động của dự án: tạo ra incentive, khuyến khích developer làm ra các sản phẩm open-source có giá trị cho cộng đồng. Bên cạnh đó, Gitcoin cũng là nền tảng trung gian kết nối các developer.