Khả năng làm giàu

Điều tôi nghĩ: Tiền điện tử sẽ giúp tôi giàu có sau một đêm

Tiền điện tử giúp người ta đổi đời sau một đêm là lời quảng cáo của nhiều KOLs được trả tiền để “shill” những dự án vô nghĩa. Giao dịch và đầu tư tiền điện tử có thể giúp người ta kiếm được nhiều tiền, đặc biệt là vào thời kì đầu, nhưng ngày nay, điều đó hiếm khi xảy ra với người mới bước chân vào thị trường.

Giao dịch tiền điện tử đòi hỏi rất nhiều sự cống hiến, nỗ lực và thành thật mà nói – sự may mắn.

Một số người đã kiếm bộn tiền, nhưng họ thường là ngoại lệ chứ không phải quy luật.

Như Jeremy Cheah, phó giáo sư về tài chính phi tập trung tại Trường Kinh doanh Nottingham, đã nói: “Giao dịch tiền điện tử, giống như tất cả các giao dịch khác, là một trò chơi có tổng bằng 0. Bạn kiếm tiền trên mất mát của người khác”.

Thực tế là: Tiền điện tử không phải là cách làm giàu nhanh

Đầu tư vào tiền điện tử có thể là cách hay để kiếm tiền lâu dài, nhưng nó không phải kế hoạch làm giàu nhanh chóng. Chắc hẳn bạn đã từng nghe những câu chuyện đầu tư với tài khoản x100 lần, nhưng thực tế bạn phải chuẩn bị tinh thần để nắm giữ khoản đầu tư của mình trong thời gian dài và thoải mái chấp nhận tất cả rủi ro đi kèm.

Tiền điện tử là một thị trường rất dễ biến động, giá cả thay đổi liên tục, hoặc như chúng ta thấy trong thời gian gần đây – hoàn toàn rơi xuống vực. Khi tham gia vào thị trường, điều quan trọng là bạn phải tự nghiên cứu tìm hiểu (DYOR), đọc các nguồn thông tin chất lượng và chỉ đầu tư những gì bạn có thể mất.

Tìm hiểu thêm: Cách tự nghiên cứu hiệu quả khi đầu tư Crypto

Độ an toàn

Điều tôi nghĩ: Tiền điện tử rất an toàn

Nhiều người mới nghĩ tiền điện tử an toàn vì dữ liệu trên blockchain không thể bị thay đổi hay giả mạo. Blockchain tạo ra một cơ sở dữ liệu an toàn và được nắm giữ bởi vô số người dùng, thay vì một bên thứ ba duy nhất. Tuy nhiên, điều này không có nghĩa là blockchain miễn nhiễm với những cuộc tấn công phức tạp.

Nhiều người mới cũng cho rằng vì tiền điện tử có thể được lưu trữ trên máy tính, điện thoại, ví ảo hoặc ví cứng, nên nó cũng an toàn như tiền để trong tài khoản ngân hàng. Nhưng sự thật không hoàn toàn đúng như vậy.

Tiền fiat – bất chấp một số bất cập của nó – được ngân hàng bảo hiểm và bảo vệ. Trong khi đó, trừ khi tiền điện tử của bạn được bảo hiểm bởi một bên thứ ba – vốn vô cùng hiếm hoi – nếu không chúng cũng chỉ an toàn tương đương một mật khẩu trực tuyến. Mà hiện nay đối với một số người, điều này tiềm ẩn nhiều rủi ro.

Thực tế là: Tiền điện tử là mục tiêu của nhiều cuộc tấn công

Tiền điện tử là mục tiêu của hackers và tội phạm vì trong nhiều trường hợp, ví và khóa của người dùng được kết nối với internet. Vì không có cơ quan thẩm quyền quản lý – một trong những lý do khiến tiền điện tử trở nên rất phổ biến – nên cũng không có ai bảo vệ tiền của người dùng hay bảo đảm cho họ nếu có bất trắc xảy ra.

Hackers có thể và thường xuyên khai thác các “cửa hậu” và lỗi bảo mật chung để trục lợi. Đánh cắp tiền hoặc đột nhập vào sàn giao dịch không phải là hiện tượng hiếm gặp. Cho nên khi giao dịch trong thị trường, hãy cân nhắc xem xét ví hay sàn giao dịch mà bạn định dùng để giữ tiền điện tử trong quá khứ từng bị tấn công chưa hay có cung cấp cơ sở hạ tầng bảo mật tốt không?

Ngoài ra, cũng nên cẩn thận với những nền tảng không rõ nguồn gốc. Sanjay Wadhwani, người sáng lập và CEO của công ty truyền thông blockchain MetaFrames nói:

“Các nhà đầu tư đang mắc sai lầm lớn trong cách họ tương tác với blockchain. Họ chia sẻ key của ví giữ tiền và không phải lúc nào cũng hiểu rõ những nền tảng họ đang giao dịch. Điều quan trọng là luôn biết ai đứng sau tiền điện tử hoặc sàn giao dịch mà bạn đang sử dụng”.

Khả năng thay thế tiền pháp định

Điều tôi nghĩ: Tiền điện tử sẽ thay thế tiền fiat

Tiền điện tử còn tương đối mới, trong khi tiền fiat đã tồn tại trong nhiều thế kỷ. Người ta thường cho là Trung Quốc đã phát hành tiền tệ fiat đầu tiên vào khoảng năm 1,000 sau Công nguyên. Để tiền điện tử có thể thay thế tiền fiat, mọi người sẽ phải chấp nhận chúng một cách hàng loạt so với đồng tiền họ đã quen dùng và hiểu rõ từ trước đến nay.

Tuy nhiên, một khi giá trị và sức mua được thiết lập, điều đó có thể xảy ra. Nếu các thương gia bắt đầu để giá bằng tiền điện tử và nhiều người bắt đầu sử dụng chúng để mua hàng hóa và dịch vụ, một xu hướng mới có thể bắt đầu.

Tuy nhiên, các chính phủ và quan chức sẽ không dễ dàng từ bỏ tiền fiat vì họ đã cất công thiết lập hệ thống kiểm soát để thu thuế và tài trợ cho các chương trình và dịch vụ do chính phủ đứng đầu. Nếu không thu thuế, các chương trình xã hội mà mọi người phụ thuộc vào sẽ biến mất, và các nguồn tài trợ khác của chính phủ có thể cạn kiệt.

Thực tế là: Chưa có cách nào để kiểm soát lạm phát trong tiền điện tử

Nếu tiền điện tử có thể thay thế tiền fiat, chưa rõ người ta sẽ tìm cách gì để làm tăng tốc hay chậm lại các xu hướng lạm phát. Có thể mất nhiều thập kỷ để đưa ra giải pháp cho vấn đề này.

Hơn nữa, do bản chất phi tập trung của tiền điện tử, sẽ không có cách nào để kiểm soát lạm phát thông qua các chính sách tiền tệ. Các công cụ hiện đại được các ngân hàng trung ương sử dụng để chống lạm phát và thất nghiệp đồng thời thúc đẩy tăng trưởng kinh tế đã mất hơn 100 năm để phát triển.

Trong khi đó, công nghệ blockchain và tiền điện tử chưa có bất kỳ công cụ tích hợp nào để tác động đến lạm phát, việc làm hay tăng trưởng kinh tế, nên người ta sẽ cần phải tạo ra các chính sách và công cụ tiền tệ mới. Tính phi tập trung hoàn toàn của tiền thông qua tiền điện tử, vì thế, sẽ có những tác động chưa từng có tiền lệ đến nền kinh tế của một quốc gia.

Với những người theo dõi lâu năm của Vitalik Buterin hay những người ủng hộ Ethereum sẽ không mấy xa lạ với cụm từ account abstraction trong thời gian gần đây. Đây là khái niệm được Vitalik nhắc tới rất nhiều, không chỉ vậy, Vitalik đã đề xuất một vài proposal dành riêng cho việc triển khai Account Abstraction và coi đây là long-term dream của các developers trên Ethereum.

Mới đây nhất, 2 dự án đang phát triển của mảng Layer 2 là StarkNet và zkSync đã đưa ra thông báo sẽ chạy mô hình native account abstraction của riêng họ.

Account abstraction là gì?

Account abstraction (AA) là một loại Ethereum Account, đề xuất AA này cho phép chuyển đổi các loại tài khoản thành các hợp đồng thông minh với logic riêng của chúng để có thể tự xác định thế nào là một giao dịch hợp lệ, trả phí giao dịch và thực hiện việc khởi tạo giao dịch.

Trong thuật ngữ ngành khoa học máy tính, các tài khoản đó được coi là đã được trừu tượng hoá (abstracted), từ đó dẫn đến cái tên Account abstraction.

Điều này có nghĩa là sẽ không còn trường hợp một tài khoản được sử dụng cho tất cả các mục đích. Giống như việc tách các “vật thể” đang nắm giữ token (account) ra khỏi “vật thể” được sử dụng để trao quyền/cho phép giao dịch các token (signer).

Việc này hướng tới việc giúp cho mỗi user có thể có một loại tài khoản phù hợp với nhu cầu cá nhân của họ.

Với những user muốn sử dụng thuật toán xác minh chữ ký khác ngoài ECDSA, sử dụng nhiều key để cấp quyền các giao dịch, thay đổi signer của tài khoản mỗi tuần, họ có thể viết một tài khoản riêng để thực hiện những điều đó.

Trên thực tế, khái niệm Account abstraction không phải quá mới, Vitalik đã đề cập đến AA từ đề xuất EIP-86 của Ethereum từ năm 2017, tuy nhiên do yêu cầu quá nhiều thay đổi từ protocol để thực hiện. Sau đó, Vitalik đã cập nhật thêm các bản cải tiến là EIP-2938 và phiên bản gần nhất là EIP-4337 để có thể dễ dàng triển khai hơn.

Hai dự án đã công bố chính thức áp dụng Account abstraction là các dự án Layer 2 StarkNet và zkSync phiên bản 2.0.

Ethereum Account là gì?

Ethereum Account được định nghĩa là một thực thể (entity) có số dư ETH và có thể thực hiện các giao dịch trên mạng lưới Ethereum. Các account có thể do người dùng điều khiển hoặc cũng có thể được triển khai dưới dạng hợp đồng thông minh.

Ethereum có 2 loại account chính:

• Externally-owned Accounts (EOA): Kiểm soát bởi bất kì ai chỉ cần người đó nắm giữ private key.
• Contract Accounts (CA): Là các hợp đồng thông minh được triển khai trên mạng lưới, kiểm soát bởi các dòng code.

Cả 2 loại tài khoản trên đều có những khả năng:

• Nhận, giữ, gửi ETH và các loại token trên mạng Ethereum.
• Tương tác với các smart contracts khác.

Một vài điểm khác biệt cơ bản giữa 2 loại tài khoản:

Với Externally-owned:

• Tạo các toàn khoản Externally-owned đơn giản và miễn phí.
• Có thể khởi tạo các giao dịch.
• Giao dịch giữa 2 toàn khoản Externally-owned chỉ có thể là giao dịch chuyển ETH/token.

Với Contract:

• Việc tạo một contract sẽ cần có một khoản phí do sử dụng bộ nhớ mạng
• Chỉ có thể gửi giao dịch khi nhận được giao dịch
• Các giao dịch từ tài khoản External tới một tài khoản Contract có thể kích hoạt mã code thực thi nhiều hành động khác nhau như giao dịch token, tạo một contract mới…

4 đặc tính Externally-owned:

Nhìn chung, cả 2 loại tài khoản đều có 4 đặc tính:

• Nonce: Một bộ đếm cho biết số lượng giao dịch được gửi từ tài khoản, đảm bảo các giao dịch sẽ chỉ được thực hiện 1 lần. Với Contract account, con số này đại diện cho số contracts được tạo bởi tài khoản này.
• Balance: Số dư đại diện cho lượng ETH tài khoản sở hữu
• codeHash: Mã hàm băm này được tham khảo từ mã của một tài khoản trên Ethereum Virtual Machine (EVM). Tài khoản Contract có các đoạn mã được lập trình để thực hiện các hoạt động khác nhau. Khác với các trường đặc tính khác, mã này không thể bị thay đổi.
• storageRoot: Hay còn được gọi là hàm băm lữu trữ (storage hash), được sử dụng để mã hoá hàm băm của nội dung được lữu trữ trên tài khoản.

Những thông tin được cung cấp trong bài bao gồm:

1. Nghiên cứu về thị trường game truyền thống: Đâu là nguyên nhân thành công của các tựa game, mô hình doanh thu và bối cảnh hiện tại.
2. Nghiên cứu về GameFi: Đâu là nguyên nhân thất bại của các dự án GameFi, các tiêu chí cốt lõi để đánh giá một dự án GameFi.
3. Dự phóng về GameFi: Liệu GameFi có tiềm năng, hướng phát triển của các yếu tố cốt lõi trong GameFi, nơi nhận về nhiều giá trị khi GameFi phát triển.

Thị trường Game truyền thống

Tổng quan

(1) Game truyền thống hiện tại đã rất phát triển.

(2) Người chơi sẽ tham gia và ở lại những game đáp ứng được tháp nhu cầu của bản thân.

(3) Những tựa game nổi tiếng nhất thường có một số đặc điểm sau:

• Có tính cộng đồng.
• Có tính sáng tạo.
• Có tính cạnh tranh.
• Free to Play (nhưng vẫn tạo ra được nhiều doanh thu).

(4) PC và mobile game đang chiếm hầu hết thị phần thị trường. Model Free-to-play, pay-for-convenience đã chứng minh thành công với các tựa game PC/Mobile.

(5) Chiến lược phát triển hợp lý của các tựa game PC/Mobile là tạo ra một game có nội dung tốt, không có rào cản tham gia để thu hút người dùng. Người chơi khi tham gia có thể lựa chọn việc trả tiền để giúp bản thân nổi bật hơn. Mấu chốt là chất lượng game tốt để thu hút người dùng.

(6) Thị phần game console đang tập trung chủ yếu vào một vài tên tuổi lớn. Phần cứng (máy điện tử, tay cầm…) là điểm mạnh của họ và khó có thể xuất hiện tên tuổi mới cạnh tranh. Doanh thu game console có tính chu kỳ và phụ thuộc nhiều vào những tựa game mới ra mắt.

(7) Đang dần xuất hiện các tựa game ở những nhánh mới như VR/AR game và cloud game. Tuy còn mới nhưng VR/AR và cloud game có unique selling point riêng mà các nhánh game khác không có.

Xu hướng phát triển game

Khởi nguyên cho xu hướng phát triển của game được dựa trên tháp nhu cầu Maslow.

Theo tháp Maslow, Gaming mặc định hai tầng đầu luôn được đáp ứng:

• Tầng 1 (Nhu cầu sinh học): Đủ sức khỏe để chơi game.
• Tầng 2 (Nhu cầu được an toàn): Chơi game không khiến bản thân gặp nguy hiểm từ bên ngoài.

Từ đó phát triển các yếu tố tầng trên:

• Tầng 3 (Nhu cầu xã hội): Chơi game giúp bản thân được tham gia vào một cộng đồng nào đó đặc biệt là các game online nơi có thể tương tác với nhau.
• Tầng 4 (Nhu cầu được tôn trọng): Chơi game tạo một cảm giác thành tựu hoặc là đã đạt được một điều gì đó.
• Tầng 5 (Nhu cầu được khẳng định bản thân): Chơi game đủ hay giúp thể hiện bản thân.

Vận dụng tháp Maslow để nhìn vào biểu đồ về quá trình hình thành và phát triển của game trong 50 năm ta có thể hiểu nguyên nhân về tăng trưởng cũng như sụp đổ của các loại hình game.

Có thể nói, ngoài xu hướng downtrend, một trong những chủ đề được nhắc nhiều nhất giữa đầu năm 2022, chính là stablecoin.

Theo CoinGecko, có đến hơn 70 dự án stablecoin trên thị trường. Vốn hóa thì có hạn, nên các bên phải có chiến lược để giành lấy “miếng bánh” thị phần. Bài viết dưới đây giúp bạn hệ thống lại những nước đi của stablecoin và kết quả. Từ đó rút nhìn ra được chiến lược đầu tư.

Có nhiều cách phân loại stablecoin. Nhưng trong bài viết tạm chia thành Centralized Stablecoin (những stablecoin phổ biến, do công ty phát hành như USDC, USDT), và Decentralized Stablecoin.

Kiến thức trọng tâm:

• Cuối thời kì hoàng kim của UST, rất nhiều cái tên stablecoin mọc lên tranh giành thị phần.
• Không chỉ những dự án chuyên về stablecoin, hệ sinh thái và nền tảng Lending cũng tham gia cuộc chơi.
• Chưa có bằng chứng cho thấy stablecoin của bên nào ổn định về giá.
• DAI giữ giá ổn định hơn các đối thủ một phần đến từ Peg Stability Module (PSM), cũng như thanh khoản lớn trên Uniswap V3.

Centralized Stablecoin

Centralized Stablecoin là các stablecoin được kiểm soát bởi một tổ chức, với cơ chế là có tài sản backed ở phía sau để mint ra chúng. Ví dụ phổ biến cho stablecoin này là USDT và USDC.

USDT và USDC là hai stablecoin cực kì phổ thông, tổng cộng chiếm hơn 60% vốn hóa stablecoin. Ví dụ điển hình cho việc được nhiều người sử dụng, đó là các một trong những đồng Crypto đầu tiên mọi người mua thường là USDT.

Lý do cho sự thống trị này là ngoài việc ra đời đã lâu nên được nhiều người biết đến, thì các stablecoin tập trung cũng có tổ chức lớn đứng sau (USDT là Tether, USDC là Circle). Nên chiến lược của nhóm này không có quá nhiều điều để nói ngoài việc xây dựng lòng tin từ công ty phía sau. Công ty càng vững chắc, lớn mạnh, thì các stablecoin càng được tin dùng.

Do đó, nội dung bài viết tập trung vào chiến lược của những dự án stablecoin phi tập trung (decentralized stablecoin), hoặc không có công ty lớn đứng sau.

Decentralized Stablecoin

Decentralized Stablecoin bao gồm các dạng như algorithmic stablecoin, stablecoin được backed bởi tài sản crypto,… Vào khoảng tháng 3/2022 trở về trước, dưới đây là một số chiến lược nổi bật của các stablecoin:

Tạo lập liên minh

Lấy ví dụ với FRAX của Frax Finance. FRAX là stablecoin kết hợp giữa mô hình UST và USDC, trong thời kỳ stablecoin bùng nổ vừa qua, vốn hóa của FRAX đã gần chạm 3 tỉ USD.

Về cơ bản, mô hình hoạt động của FRAX cũng không có quá nhiều khác biệt, sự tăng trưởng mạnh của FRAX đến từ chiến lược phát triển.

Đầu tiên là chiến lược multi-chain, Frax liên tục phát hành trên các blockchain khác như Avalanche, Fantom, BSC, Harmony, Solana… Khi thị trường L1 bùng nổ, nhu cầu stablecoin cao, FRAX được hưởng lợi từ hướng đi multi-chain này, đặc biệt nhất là trên Avalanche và Fantom.

Thứ hai là việc tích hợp và hợp tác với các dự án, đây là hướng đi tạo nhu cầu sử dụng cho stablecoin, một số đối tác lớn của Frax có thể kể đến như TempleDAO, Ondo Finance,…

Nhưng dù có chiến lược tốt, Frax vẫn bị ảnh hưởng bởi downtrend khi BTC giảm dần từ đỉnh tạo ra vào tháng 11/2021. Cụ thể, vốn hóa Frax vào tháng 6/2022 chỉ còn 1.5 tỉ USD, tức chia đôi từ 3 tỉ USD vào tháng 3/2022.

Ngoài FRAX, số lượng dự án đi theo cách này còn nhiều cái tên khác như FEI với thương vụ mua Rari Capital; CASH với sự hợp tác cùng Sencha, Saber, Saros, Quarry, Tribeca… để hứa hẹn là stablecoin tiềm năng trên Solana; hoặc MIM của Abracadabra.

Các hệ sinh thái tham gia cuộc chơi stablecoin

UST là trường hợp đầu tiên là stablecoin thuật toán nhưng vào top 5 dự án stablecoin có vốn hóa lớn nhất. Đó là vào tháng 12/2021, UST chính thức soán ngôi DAI với gần 9 tỉ USD vốn hóa.

Sau khi Co-founder Jack Dorsey lên tiếng về việc đưa Twitter trở thành nền tảng phi tập trung, chúng ta đã có thể thấy rõ các nền tảng sẽ có xu hướng chuyển từ centralized (tập trung) thành decentralized (phi tập trung) để đảm bảo sự tự do cho người dùng.

Phi tập trung từ trước đến nay luôn là yếu tố được đặt lên hàng đầu trong thị trường crypto. Yếu tố này đóng vai trò quan trọng trong các chức năng của blockchain, sau đó đi vào các ứng dụng cụ thể như tài chính phi tập trung (DeFi), gaming/NFT (GameFi).

Một trong những lĩnh vực mới mang đậm yếu tố phi tập trung ngày càng được nhiều chú ý tới là writing. Cùng tìm hiểu về mô hình hoạt động của Mirror và tìm hiểu xem tại sao nền tảng này ngày càng được sử dụng nhiều.

Kiến thức trọng tâm:

• Mirror.xyz là nền tảng Write-to-Earn hàng đầu trên thị trường hiện nay, tận dụng công nghệ blockchain, NFT để vận hành.
• Mirror.xyz hoạt động hoàn toàn phi tập trung, thao tác đăng bài đơn giản, nhiều công cụ gọi vốn, dễ dàng tương tác với cộng đồng, vì vậy nhận được sự đón nhận của người dùng Web3.
• Mirror.xyz đem lại nhiều giá trị cho cả người sáng tạo nội dung và người đọc.

Mirror.xyz được thành lập vào cuối năm 2020 bởi Denis Nazarov, cựu partner của a16z. Khi ra mắt, Mirror.xyz được phát triển với mục tiêu trở thành nền tảng phi tập trung đầu tiên thực hiện việc kết nối người sáng tạo nội dung với độc giả theo cách trực tiếp và sáng tạo.

Đến nay, Mirror.xyz đã phát triển thành một trong những writing platform nổi bật nhất, với nhiều tính năng đặc biệt và đặc điểm thú vị:

• Hoạt động trên một blockchain độc lập, phi tập trung: Ethereum.
• Người dùng toàn quyền kiểm soát data, các bài viết, nội dung do họ viết và đăng tải (user-owned).
• Writer có nhiều cách thức để kiếm tiền từ các bài viết, điều này làm cho họ có động lực để làm ra những bài viết chất lượng.
• Các tác giả cũng có thể hợp tác với nhau và chia sẻ lợi nhuận để tăng chất lượng sản phẩm.
• Dễ dàng tạo ra một cộng đồng xung quanh writer với NFT và token.
• …

Mirror.xyz có nhiều tính năng sáng tạo để khuyến khích người dùng bộc lộ, chia sẻ và kiếm tiền từ những suy nghĩ của bản thân, nhờ đó đưa nền tảng này lên vị trí số 1 trong các publishing platform, góp phần hình thành nên motif Write-to-Earn. Chi tiết về các tính năng và cách thức kiếm lợi nhuận với Mirror.xyz sẽ được trình bày chi tiết ở phần sau.

Tuy được hình thành từ cuối năm 2020, dự án cũng đã mất khá nhiều thời gian để phát triển các sản phẩm và tính năng. Cho tới những tháng gần đây, Mirror.xyz đã cho thấy sự tăng trưởng rõ rệt hơn.

Không chỉ nổi tiếng là nền tảng để viết lách và chia sẻ, Mirror.xyz cũng dần phát triển mình theo hướng cung cấp công cụ gọi vốn cho những ý tưởng thú vị của cộng đồng. Tới nay đã có tổng cộng 10,993 ETH được gọi vốn trên nền tảng này với 17,446 tài khoản khác nhau tham gia donate.

Không chỉ giúp các dự án hay writer gọi vốn, Mirror.xyz cũng là dự án đã gọi vốn khá nhiều lần. Ở 2 vòng Pre-Seed và Seed, dự án không công bố số tiền đầu tư cụ thể từ Musha Ventures và SV Angels. Tháng 6 năm 2021, Union Square Ventures công bố đầu tư vào Mirror ở mức định giá 100 triệu USD, số tiền không được tiết lộ cụ thể nhưng được cho là ít nhất 10 triệu USD. Vòng đầu tư này còn có sự tham gia của a16z.

Mô hình hoạt động của Mirror.xyz

Mirror.xyz có token riêng là WRITE, tuy nhiên token này chỉ đóng vai trò phụ trợ để thực hiện các hoạt động của Mirror DAO ở thời điểm hiện tại và thu hút người mới ở thời điểm trước đó. WRITE không hề có pool thanh khoản trên Uniswap, cũng như không thể xác định giá trị của token này.

Có thể thấy nền kinh tế của Mirror.xyz không xoay quanh WRITE token mà xoay quanh các economic tool của dự án. Mirror.xyz đóng vai trò là nền tảng có chức năng kết nối độc giả và creator, đồng thời cung cấp cho creator công cụ để t từ cáạo ra lợi nhuận từ sản phẩm của họ và vận hành, tương tác với cộng đồng.

Có thể chia mô hình hoạt động của Mirror.xyz thành 2 giai đoạn, giai đoạn đầu và giai đoạn hiện tại.

Ở giai đoạn đầu Mirror.xyz chủ yếu xoay quanh các hoạt động của WRITE Race:

(1) Thời điểm đầu các công cụ, quyền publish bài ở Mirror.xyz không mở cho tất cả user, muốn sử dụng các công cụ đó người dùng phải trở thành một phần của nền tảng.

(2) Để tạo điều kiện cho người dùng tham gia, Mirror.xyz tổ chức cuộc thi WRITE Race để chọn lọc nội dung và người sáng tạo.

(3) Để khuyến khích người dùng tham gia đăng tải nội dung, Mirror.xyz trao thưởng cho người chiến thắng qua WRITE token và cung cấp các công cụ hỗ trợ publish bài viết:

• Writer chiến thắng được coi là một phần Mirror.xyz, toàn quyền sử dụng các loại tool trong bài viết: publishing, split, crowdfund…
• Writer được thưởng WRITE token, được sử dụng để redeem qua subdomain riêng biệt của người đó.
• WRITE token cũng được sử dụng để vote cho những bài viết dự thi trong tương lai, tham gia vote proposal từ Mirror.xyz.

(4) Sau khoảng 6 tháng hoạt động với mô hình trên, Mirror.xyz đã gây được tiếng vang và sự chú ý trong cộng đồng, trở thành publishing platform dành cho người dùng Web3 native.

→ Writer cũng chính là người đồng sở hữu nền tảng Mirror. Đây là mối quan hệ win-win, writer giữ trách nhiệm thu hút người đọc, đảm bảo chất lượng nội dung, Mirror.xyz đóng vai trò cung cấp công cụ giúp writer gọi vốn, xây dựng cộng đồng, kiếm tiền từ các nội dung của writer.

Thời điểm này, Mirror nhận thấy thị trường nền tảng publish content Web3 còn rất mới và chưa có bên nào chiếm thị phần, số lượng dự án/DAO tăng mạnh dẫn đến nhu cầu sử dụng một nền tảng để kết nối với người đọc cũng tăng mạnh. Vì vậy, Mirror bắt đầu “mở cửa” toàn bộ sản phẩm, trở thành một nền tảng hoạt động phi tập trung.

Giai đoạn hiện tại

Sau khi đã có lượng base writer đầy đủ và chất lượng content ổn định, Mirror.xyz hướng tới mở rộng đối tượng phục vụ thành tất cả những người dùng Web3 có mong muốn chia sẻ kiến thức. Khi không còn phần thưởng từ WRITE Race, đâu sẽ là động lực để người dùng tham gia đóng góp content trên Mirror.xyz?

Câu trả lời là các công cụ economic tools, Mirror.xyz phát triển và cung cấp cho người sáng tạo nội dung nhiều công cụ mới giúp họ kiếm tiền từ các bài viết. Không chỉ mở các chức năng publishing, người dùng hiện đã có thể dễ dàng tiếp cận tất cả economics blocks và nhúng vào bài viết của mình.

Báo cáo sẽ sử dụng nguồn dữ liệu được thu thập từ Dovemetrics cùng với một vài nguồn thông tin khác để thực hiện phân tích và đưa ra Insights về thị trường M&A trong nửa đầu năm 2020 (H1 2022).

Kiến thức trọng tâm:

• Có tổng cộng 63 thương vụ M&A được ghi nhận kể từ đầu năm.
• Animoca Brands là công ty thực hiện nhiều thương vụ mua lại nhất với 6 thương vụ, kế tiếp là FTX với con số 4.
• Các thương vụ có tần suất xuất hiện cao hơn vào tháng 1 (với 15 deals được ghi nhận).
• Số lượng M&A được ghi nhận trong H1 2022 cao hơn 50% so với H2 2021 và gần gấp đôi so với H1 2021.
• ~18.2 tỷ USD là tổng giá trị được ghi nhận từ các thương vụ M&A, tuy nhiên đây vẫn chưa phải con số chính xác hầu hết các công ty không công bố thông tin về số tiền họ đã sử dụng để thực hiện sáp nhập.

Tổng quan thị trường M&A crypto trong H1 2022

Nửa đầu năm 2022 ghi nhận 63 thương vụ M&A (theo Dovemetrics). Trong đó, CEX, GameFi và NFT chiếm tỷ trọng lớn. Cụ thể, trong số 63 thương vụ được ghi nhận, có 11 thương vụ thuộc category CEX, 14 thương vụ thuộc các dự án NFT và 11 thương vụ có liên quan tới GameFi.

Số lượng các công ty mua bán và sáp nhập trong tháng 1 được ghi nhận cao nhất trong H1 2022 với 15 thương vụ. Bên cạnh đó, mặc dù giá BTC có xu hướng giảm từ đầu năm nhưng không gây ảnh hưởng tiêu cực tới xu hướng M&A của các tổ chức.

Về tốc độ tăng trưởng theo số lượng, từ năm 2018 – 2021, tốc độ tăng trưởng đạt trung bình 42.04%. Trong năm 2022, chỉ tính riêng nửa đầu năm thì số lượng các thương vụ đã lớn hơn trong cả năm 2021.

Đây là một dấu hiệu cho thấy sự tăng trưởng về tiềm lực tài chính của các tổ chức trên thị trường crypto. Bên cạnh đó cũng là sự mở rộng adoption vì trên thực tế các thống kê của Dove Metrics tính cả các bên có ảnh hưởng không trực tiếp hoặc chỉ liên quan khá ít tới crypto.

CEX và NFT/GameFi là hai category với nhiều điểm đáng chú ý. Hai mảng này chiếm lần lượt 22.2% và 17.5% trên tổng số lượng các thương vụ.

Xu hướng M&A đối với các sàn giao dịch tập trung (CEX)

Thường trên thị trường M&A, các thương vụ M&A sẽ được thực hiện bởi các sàn giao dịch tập trung (CEX). Đây là các công ty với nguồn lực tài chính lớn và mô hình kinh doanh truyền thống do đó việc mua lại các công ty khác sẽ thường diễn ra với nhóm này.

Một vài cái tên nổi bật có thể kể tới như FTX, Blockchain.com, Gemini, Coinbase, … đều là những sàn giao dịch hàng đầu trên thị trường.

Binance

Trong nửa đầu năm 2022, Binance

 không thực hiện một thương vụ M&A nào. Tuy vậy, trước đó họ đã thực hiện 7 thương vụ M&A với những cái tên nổi bật như Trust Wallet, WazirX, Coinmarketcap, Swipe.io, …

Các thương vụ này đều được thực hiện vào khoảng thời gian thị trường không diễn biến tích cực, giá cả đi ngang ở những vùng thấp.

Điều này chứng tỏ rằng:

• Binance đã tận dụng những thời điểm thị trường không tích cực để có thể mua vào những công ty với mức giá tốt.
• Binance cũng là một công ty có khả năng điều tiết tốt dòng tiền để có thể thực hiện các thương vụ M&A với giá trị lớn.
• Ngoài phát triển các sản phẩm centralized, Binance cũng rất quan tâm tới tính minh bạch của thị trường crypto thông qua các thương vụ mua lại các công ty về dữ liệu hay ví non-custodial.

FTX 

FTX trong nửa đầu năm 2022 đã thực hiện tổng cộng 4 thương vụ mua lại và 3 trong số đó là các sàn CEX (Embed Financial, Bitvo và Liquid), cụ thể:

• Embed Financial: Một công ty cung cấp dịch vụ mua bán cổ phiếu.
• Bitvo: Sàn giao dịch crypto tại Canada.
• Liquid Group: Một hệ thống nhiều công ty có liên quan tới dịch vụ giao dịch crypto tại thị trường Nhật Bản.

Với việc mua lại các sàn giao dịch với những lợi thế cạnh tranh khác nhau, FTX đang mở rộng doanh nghiệp của mình qua nhiều thị trường khác như Canada và Nhật Bản thậm chí là vươn tầm tới thị trường cổ phiếu.

Dường như bối cảnh thị trường không có sự tăng trưởng là cơ hội tốt để FTX, với nguồn lực tài chính dồi dào, thực hiện các thương vụ mua lại vì lúc này họ có thể đàm phán với một mức giá thấp hơn so với giai đoạn trước.

Do vậy, nhiều khả năng trong H2 2022 Sam Bankman-Fried cùng với FTX sẽ tiếp tục gia tăng số lượng các thương vụ mua lại các công ty khác.

Gemini

Gemini trong tháng 1 đã mua lại Omniex, nâng tổng số lượng công ty mà sàn giao dịch này đã mua lại từ trước tới nay lên con số 4:

• Omniex: Một nền tảng giao dịch crypto cung cấp nhiều tính năng và giải pháp cho các nhà đầu tư tổ chức.
• Shard X: Thương vụ mua lại nhằm cải thiện tốc độ xử lý giao dịch và tăng hiệu suất sử dụng của tài sản cho khách hàng.
• Nifty Gateway: Một nền tảng cho phép người dùng sử dụng thẻ tín dụng và ghi nợ để mua bán NFT.
• Blockrize: Một công ty cung cấp thẻ tín dụng đối với tài sản crypto.

Khi Gemini mua lại nhiều dự án và công ty mới, họ đang mở rộng dịch vụ của mình để phục vụ khách hàng tốt hơn bằng cách cải tiến công nghệ giao dịch, tăng khả năng tiếp cận của khách hàng với NFT và tài sản tiền điện tử từ thẻ tín dụng và thẻ ghi nợ.