Kiến thức trọng tâm:

• Metis Andromeda được phát triển từ codebase của Optimism, một Hybrid Optimistic Rollup
• Tương tự các Alt-L1 khác, Metis Andromeda đang có mức động hoạt động on-chain rất thấp và hệ sinh thái kém phát triển.
• Bằng cách sử dụng off-chain DA, Metis đánh đổi giữa bảo mật mạng lưới lấy phí giao dịch rẻ.
• Bài toán về sự phức tạp trong mạng lưới của Metis đang ở mức cao do chú trọng tăng cường các trường hợp sử dụng xung quanh Metis mà quên đi những giá trị cốt lõi tạo nên giá trị cho dự án trong long-term.

Metis Andromeda là gì?

Metis là giao thức mở rộng quy mô cho Ethereum được xây dựng và hỗ trợ bởi Metis Labs Foundation. Metis tận dụng công nghệ Optimistic Rollup (ORU) để giảm tải việc thực thi smart contract từ Ethereum lên Metis blockchain.

Điều này cho phép Metis cung cấp môi trường có khả năng mở rộng và tiết kiệm chi phí hơn Ethereum để các nhà phát triển có thể thoải mái xây dựng các ứng dụng.

Kiến trúc của Metis có Virtual Machine tương thích với EVM. Với thiết kế này, nó cho phép các nhà phát triển, người dùng triển khai và tương tác với các ứng dụng trong một môi trường giống với Ethereum. Khả năng tương thích này giúp các nhà phát triển thuận tiện trong việc duy chuyển các codebase của các dự án từ Ethereum lên Metis dễ dàng.

Metis bắt đầu hoạt động mainnet từ Quý 4/2021, cho đến nay, nhóm cốt lõi ở MetisLab Foundation sẽ quản lý và chịu trách nhiệm về hướng phát triển sản phẩm và kỹ thuật cho Metis Andromeda. Quyền quản trị sẽ được chuyển giao cho cộng đồng khi cơ sở hạ tầng cơ sở của Meits đã hoàn thiện.

Metis Andromeda: Hybrid Optimistic Rollup (Optimistic Chain)

Metis được phát triển từ code base của Optimism, một trong hai giải pháp Optimistic Rollup nổi bật trên thị trường. Tương tự với các giải pháp Optimistic Rollup (ORU) nói chung, Metis di chuyển việc tính toán, lưu trữ trạng thái (Execution) từ Ethereum lên Metis chain.

Tuy nhiên, vào ngày 12 tháng 4 năm 2022, kiến trúc Metis đã được nâng cấp và có một số thay đổi đáng kể. Dữ liệu giao dịch (tx data) không còn được lưu giữ trên Ethereum, thay vào đó, nó được lưu giữ trong hệ thống lưu trữ dữ liệu phân tán của MemoLabs. Trong kiến trúc mới, thay vì đăng cả dữ liệu giao dịch và tx batch hash, Sequencer chỉ đăng tx batch hash lên Ethereum.

Sự khác biệt trọng tâm giữa Metis và các Optimistic Rollup platform nằm ở việc sử dụng settlement layer & data availability layer khác nhau:

• Optimistic Rollup platform như Arbitrum & Optimism sử dụng Ethereum làm settlement layer & data availability layer.
• Metis chỉ sử dụng Ethereum làm settlement layer, protocol chỉ settle state root lên Ethereum. Dữ liệu giao dịch được Metis lưu trữ bên ngoài Ethereum (off-chain DA), một tập hợp các bên đáng tin cậy để cung cấp tính khả dụng của dữ liệu (Data Availability Committee – DAC) cho các giao dịch của Metis.

Chưa có tên gọi cụ thể cho trường hợp của Metis Andromeda, các bạn có thể gọi Metis là Hybrid Optimistic Rollup hoặc Optimistic Chain.

Tổng quan tình hình hoạt động của Metis Andromeda

Đến giữa tháng 7, hoạt động trên mạng lưới của Metis đã sụt giảm rất nhiều do những tác động của kinh tế vĩ mô và sự sụp đổ của nhiều tổ chức native trong thị trường crypto. Total TVL của Metis network rơi vào tầm 90 triệu USD, giảm hơn 88% khi so với đỉnh, giá Metis token cũng đã giảm hơn 93% khi so với giá cao nhất vào đầu năm 2022.

Sự phát triển và suy thoái của Netswap phần nào đại diện cho sự phát triển chung của cả hệ sinh thái Metis, không có nhiều đổi mới và không thật sự nổi bật để thu hút các dự án chất lượng xây dựng trên mình.

Hiện tại, mức độ hoạt động trên Metis đang rất thấp, người dùng có thể kiểm tra giao dịch trên Metis network tại đây. Với mức hoạt động như thế, doanh thu mà protocol kiếm được từ phí giao dịch gần như bằng không.

Mối liên hệ giữa Off-Chain DA & phí giao dịch trên Metis Andromeda

Phí giao dịch mà người dùng phải trả trên các Optimistic Rollup platform bao gồm ba khoản phí:

• L2 execution fees: Phí người dùng thanh toán cho các việc tính toán và lưu trữ.
• Settlement fees: Phí settle state root lên Ethereum.
• Data fees: Phí lưu trữ tx data trên Ethereum dưới hình thức calldata.

L2 execution fees phụ thuộc vào tùy chỉnh dự án. Nhìn chung khoản phí này tương đối rẻ hơn khi so sánh với L1. Settle state root fee sẽ tương đối ổn định theo từng tx batch, phí giao dịch settle một batch gồm 100 hay 500 giao dịch sẽ không khác nhiều. Nếu trong một batch chứa càng nhiều tx thì chi phí trung bình chia cho mỗi tx sẽ nhỏ hơn.

Data fee là chi phí gia tăng theo quy mô, càng nhiều tx thì dung lượng cần lưu trữ càng lớn, với chi phí 16 gas mỗi byte thì khi việc sử dụng tăng lên thì chi phí cho việc calldata lên Ethereum sẽ tăng lên đáng kể.

Với việc Metis sử dụng hệ thống lưu trữ dữ liệu phân tán của MemoLabs, data fee không còn là vấn đề với Metis. Đây là một trong những lý do chính giúp phí giao dịch trên Metis rẻ hơn khá nhiều khi so sánh với các optimistic Rollup platform khác như Optimism, Arbitrum & Boba network.

Kiến thức trọng tâm 

• Xu hướng Move To Earn tiếp tục nhận được sự chú ý khi dự án MoveZ ra mắt ứng dụng của mình.
• Hệ sinh thái Fantom thể hiện sự suy yếu sau khi một số dự án bị tấn công và một cá voi bị thanh lý trên Scream.
• Các dự án NFT trên Solana phát triển mạnh với rất nhiều dự án được phát triển.

Đây là Series “On The Road”, được viết để tổng kết những sự kiện diễn ra trong tuần thông qua những hình ảnh Infographic, cung cấp những Insight trong thị trường một cách trực quan nhất cho người đọc. Trong tuần qua, chúng ta có: Xu hướng Move To Earn được chú ý, hệ sinh thái Fantom suy yếu và các dự án NFT trên Solana bùng nổ.

Tổng quan về thị trường trong tuần 27/2022

Những token được thị trường chú ý nhất trong tuần 27

Trong tuần qua, dự án MoveZ bất ngờ đứng đầu danh sách những token được chú ý nhiều nhất trên CoinGecko. Vào ngày 05/07, ứng dụng MoveZ đã chính thức ra mắt, cho phép người dùng tải về thông qua Google Play hoặc App Store.

Người dùng có thể kết nối ứng dụng MoveZ với ví Trust Wallet, MetaMask hoặc tự tạo một ví mới sử dụng mật khẩu gồm 12 từ trên ứng dụng. Tuy nhiên, để sử dụng ứng dụng, người dùng cần có mã giới thiệu hoặc stake MOVEZ token. Ngoài ra, người dùng cũng có thể đăng ký waitlist để nhận mã giới thiệu.

Đứng vị trí thứ hai bảng xếp hạng là EVMOS token. CEEK VR token bất ngờ giành vị trí thứ 3 dù tuần trước không hề có mặt trong bảng xếp hạng. Giá của CEEK VR cũng tăng gần 1.5 lần từ 0.26 USD lên mức đỉnh 0.36 USD. Dự kiến CEEK Smart VR sẽ tổ chức bán đất trong CEEK Metaverse vào ngày 15/07.

Các sự kiện đáng chú ý trong tuần 27

Trong tuần qua, chúng ta có một số sự kiện nổi bật sau:

• Sự kiện ra mắt, hợp tác: HTC ra mắt điện thoại metaverse, Solana Mobile ra mắt ứng dụng Dialect, Polkadot ra mắt bảng điều khiển staking, Circle ra mắt quỹ đầu tư mạo hiểm Circle Ventures, Shiba Inu lên kết hoặch ra mắt stablecoin, Velodrome đang nhận 3 triệu token OP từ Optimism.
• Sự kiện mainnet, khởi chạy: ETH offtramp hiện đã sẵn có cho các nhà phát triển
• Một số sự kiện khác: Cream Finance bị tấn công gậy thiệt hại 6 triệu USD, AAVE tạo đề xuất tạo GHO, GameStop chọn 0x API để phát triển DEX swap trong ví điện tử mới của mình.

Hiện đã có 2 dự án ra mắt điện thoại thông minh Web3 của mình, đó là HTC và Solana Mobile. Có vẻ như thị trường đang trong một cuộc đua phát triển điện thoại thông minh Web3. Bên cạnh đó, có rất nhiều dự án giới thiệu sản phẩm mới của mình trong tuần qua.

Những tin tức nổi bật trong các DeFi Category tuần 27

Những dự án NFT được nhắc đến nhiều nhất trên Twitter 

NFT đã và đang trở thành xu hướng nóng khi cung cấp cho người dùng quyền xác thực và sở hữu trong lĩnh vực kỹ thuật số, điều mà người dùng đang thiếu. Hầu hết các dự án crypto nổi bật đều bao gồm NFT trong bộ sản phẩm của mình.

Trong tuần qua, dự án đã được nhắc tới nhiều nhất trên Twitter là Tezos với 8,491 lần. Tezos đã tổ chức chương trình #1of1 vào tuần đầu tiên của tháng 7/2022 với mục đích quảng bá và tôn vinh những tác phẩm nghệ thuật quý hiếm có giá trị cao. Chỉ sau 3 ngày, hơn 5,000 NFT được mint, có 1,180 tác phẩm được bán với doanh số hơn 62,000 TEZ. Những dự án đứng sau đều là những dự án quen thuộc như Pancakeswap, StepN, Rarible…

Có 2 dự án mới trong danh sách tuần qua là HODL Token (dự án cho phép người dùng stake NFT để nhận HODL, từ đó dùng HODL để nhận thưởng BNB ) và XCAD Networ (nền tảng cho phép người dùng kiếm và giao dịch token được phát hành bởi Youtuber yêu thích của mình).

Tổng quan về TVL trên các blockchain

Ethereum vẫn là blockchain thống trị không gian DeFi với TVL đạt 47.9 tỷ USD, giảm 15.9 tỷ so với tháng 6/2022. BNB Chain đứng vị trí thứ hai với 6.4 tỉ USD, giảm 1.4 tỉ USD so với tháng trước.

Đứng vị trí thứ ba là TRON với 5.3 tỉ USD, giảm 0.8 tỉ USD so với tháng 6. Đáng chú ý, Cronos đã đánh bật Fantom để giành vị trí thứ 7 trên bảng xếp hạng, dù lượng TVL giảm 0.2 tỉ USD. Polkadot cũng giành vị trí thứ 8 trên bảng xếp hạng với 0.9 tỉ USD.

Thời gian vừa qua, các dự án trên hệ sinh thái Fantom như Deus Finance, Fantasm Protocol… đã liên tục bị hacker tấn công, gây ra nhiều thiệt hại tài chính lớn. Ngoài ra, việc một cá voi lớn bị thanh lý lượng lớn tài sản trên Scream cũng khiến hệ sinh thái Fantom chao đảo và các nhà đầu tư lo lắng. Những điều này đã khiến hệ sinh thái Fantom suy yếu và rơi khỏi bảng xếp hạng TVL các blockchain lớn.

Khả năng làm giàu

Điều tôi nghĩ: Tiền điện tử sẽ giúp tôi giàu có sau một đêm

Tiền điện tử giúp người ta đổi đời sau một đêm là lời quảng cáo của nhiều KOLs được trả tiền để “shill” những dự án vô nghĩa. Giao dịch và đầu tư tiền điện tử có thể giúp người ta kiếm được nhiều tiền, đặc biệt là vào thời kì đầu, nhưng ngày nay, điều đó hiếm khi xảy ra với người mới bước chân vào thị trường.

Giao dịch tiền điện tử đòi hỏi rất nhiều sự cống hiến, nỗ lực và thành thật mà nói – sự may mắn.

Một số người đã kiếm bộn tiền, nhưng họ thường là ngoại lệ chứ không phải quy luật.

Như Jeremy Cheah, phó giáo sư về tài chính phi tập trung tại Trường Kinh doanh Nottingham, đã nói: “Giao dịch tiền điện tử, giống như tất cả các giao dịch khác, là một trò chơi có tổng bằng 0. Bạn kiếm tiền trên mất mát của người khác”.

Thực tế là: Tiền điện tử không phải là cách làm giàu nhanh

Đầu tư vào tiền điện tử có thể là cách hay để kiếm tiền lâu dài, nhưng nó không phải kế hoạch làm giàu nhanh chóng. Chắc hẳn bạn đã từng nghe những câu chuyện đầu tư với tài khoản x100 lần, nhưng thực tế bạn phải chuẩn bị tinh thần để nắm giữ khoản đầu tư của mình trong thời gian dài và thoải mái chấp nhận tất cả rủi ro đi kèm.

Tiền điện tử là một thị trường rất dễ biến động, giá cả thay đổi liên tục, hoặc như chúng ta thấy trong thời gian gần đây – hoàn toàn rơi xuống vực. Khi tham gia vào thị trường, điều quan trọng là bạn phải tự nghiên cứu tìm hiểu (DYOR), đọc các nguồn thông tin chất lượng và chỉ đầu tư những gì bạn có thể mất.

Tìm hiểu thêm: Cách tự nghiên cứu hiệu quả khi đầu tư Crypto

Độ an toàn

Điều tôi nghĩ: Tiền điện tử rất an toàn

Nhiều người mới nghĩ tiền điện tử an toàn vì dữ liệu trên blockchain không thể bị thay đổi hay giả mạo. Blockchain tạo ra một cơ sở dữ liệu an toàn và được nắm giữ bởi vô số người dùng, thay vì một bên thứ ba duy nhất. Tuy nhiên, điều này không có nghĩa là blockchain miễn nhiễm với những cuộc tấn công phức tạp.

Nhiều người mới cũng cho rằng vì tiền điện tử có thể được lưu trữ trên máy tính, điện thoại, ví ảo hoặc ví cứng, nên nó cũng an toàn như tiền để trong tài khoản ngân hàng. Nhưng sự thật không hoàn toàn đúng như vậy.

Tiền fiat – bất chấp một số bất cập của nó – được ngân hàng bảo hiểm và bảo vệ. Trong khi đó, trừ khi tiền điện tử của bạn được bảo hiểm bởi một bên thứ ba – vốn vô cùng hiếm hoi – nếu không chúng cũng chỉ an toàn tương đương một mật khẩu trực tuyến. Mà hiện nay đối với một số người, điều này tiềm ẩn nhiều rủi ro.

Thực tế là: Tiền điện tử là mục tiêu của nhiều cuộc tấn công

Tiền điện tử là mục tiêu của hackers và tội phạm vì trong nhiều trường hợp, ví và khóa của người dùng được kết nối với internet. Vì không có cơ quan thẩm quyền quản lý – một trong những lý do khiến tiền điện tử trở nên rất phổ biến – nên cũng không có ai bảo vệ tiền của người dùng hay bảo đảm cho họ nếu có bất trắc xảy ra.

Hackers có thể và thường xuyên khai thác các “cửa hậu” và lỗi bảo mật chung để trục lợi. Đánh cắp tiền hoặc đột nhập vào sàn giao dịch không phải là hiện tượng hiếm gặp. Cho nên khi giao dịch trong thị trường, hãy cân nhắc xem xét ví hay sàn giao dịch mà bạn định dùng để giữ tiền điện tử trong quá khứ từng bị tấn công chưa hay có cung cấp cơ sở hạ tầng bảo mật tốt không?

Ngoài ra, cũng nên cẩn thận với những nền tảng không rõ nguồn gốc. Sanjay Wadhwani, người sáng lập và CEO của công ty truyền thông blockchain MetaFrames nói:

“Các nhà đầu tư đang mắc sai lầm lớn trong cách họ tương tác với blockchain. Họ chia sẻ key của ví giữ tiền và không phải lúc nào cũng hiểu rõ những nền tảng họ đang giao dịch. Điều quan trọng là luôn biết ai đứng sau tiền điện tử hoặc sàn giao dịch mà bạn đang sử dụng”.

Khả năng thay thế tiền pháp định

Điều tôi nghĩ: Tiền điện tử sẽ thay thế tiền fiat

Tiền điện tử còn tương đối mới, trong khi tiền fiat đã tồn tại trong nhiều thế kỷ. Người ta thường cho là Trung Quốc đã phát hành tiền tệ fiat đầu tiên vào khoảng năm 1,000 sau Công nguyên. Để tiền điện tử có thể thay thế tiền fiat, mọi người sẽ phải chấp nhận chúng một cách hàng loạt so với đồng tiền họ đã quen dùng và hiểu rõ từ trước đến nay.

Tuy nhiên, một khi giá trị và sức mua được thiết lập, điều đó có thể xảy ra. Nếu các thương gia bắt đầu để giá bằng tiền điện tử và nhiều người bắt đầu sử dụng chúng để mua hàng hóa và dịch vụ, một xu hướng mới có thể bắt đầu.

Tuy nhiên, các chính phủ và quan chức sẽ không dễ dàng từ bỏ tiền fiat vì họ đã cất công thiết lập hệ thống kiểm soát để thu thuế và tài trợ cho các chương trình và dịch vụ do chính phủ đứng đầu. Nếu không thu thuế, các chương trình xã hội mà mọi người phụ thuộc vào sẽ biến mất, và các nguồn tài trợ khác của chính phủ có thể cạn kiệt.

Thực tế là: Chưa có cách nào để kiểm soát lạm phát trong tiền điện tử

Nếu tiền điện tử có thể thay thế tiền fiat, chưa rõ người ta sẽ tìm cách gì để làm tăng tốc hay chậm lại các xu hướng lạm phát. Có thể mất nhiều thập kỷ để đưa ra giải pháp cho vấn đề này.

Hơn nữa, do bản chất phi tập trung của tiền điện tử, sẽ không có cách nào để kiểm soát lạm phát thông qua các chính sách tiền tệ. Các công cụ hiện đại được các ngân hàng trung ương sử dụng để chống lạm phát và thất nghiệp đồng thời thúc đẩy tăng trưởng kinh tế đã mất hơn 100 năm để phát triển.

Trong khi đó, công nghệ blockchain và tiền điện tử chưa có bất kỳ công cụ tích hợp nào để tác động đến lạm phát, việc làm hay tăng trưởng kinh tế, nên người ta sẽ cần phải tạo ra các chính sách và công cụ tiền tệ mới. Tính phi tập trung hoàn toàn của tiền thông qua tiền điện tử, vì thế, sẽ có những tác động chưa từng có tiền lệ đến nền kinh tế của một quốc gia.

Với những người theo dõi lâu năm của Vitalik Buterin hay những người ủng hộ Ethereum sẽ không mấy xa lạ với cụm từ account abstraction trong thời gian gần đây. Đây là khái niệm được Vitalik nhắc tới rất nhiều, không chỉ vậy, Vitalik đã đề xuất một vài proposal dành riêng cho việc triển khai Account Abstraction và coi đây là long-term dream của các developers trên Ethereum.

Mới đây nhất, 2 dự án đang phát triển của mảng Layer 2 là StarkNet và zkSync đã đưa ra thông báo sẽ chạy mô hình native account abstraction của riêng họ.

Account abstraction là gì?

Account abstraction (AA) là một loại Ethereum Account, đề xuất AA này cho phép chuyển đổi các loại tài khoản thành các hợp đồng thông minh với logic riêng của chúng để có thể tự xác định thế nào là một giao dịch hợp lệ, trả phí giao dịch và thực hiện việc khởi tạo giao dịch.

Trong thuật ngữ ngành khoa học máy tính, các tài khoản đó được coi là đã được trừu tượng hoá (abstracted), từ đó dẫn đến cái tên Account abstraction.

Điều này có nghĩa là sẽ không còn trường hợp một tài khoản được sử dụng cho tất cả các mục đích. Giống như việc tách các “vật thể” đang nắm giữ token (account) ra khỏi “vật thể” được sử dụng để trao quyền/cho phép giao dịch các token (signer).

Việc này hướng tới việc giúp cho mỗi user có thể có một loại tài khoản phù hợp với nhu cầu cá nhân của họ.

Với những user muốn sử dụng thuật toán xác minh chữ ký khác ngoài ECDSA, sử dụng nhiều key để cấp quyền các giao dịch, thay đổi signer của tài khoản mỗi tuần, họ có thể viết một tài khoản riêng để thực hiện những điều đó.

Trên thực tế, khái niệm Account abstraction không phải quá mới, Vitalik đã đề cập đến AA từ đề xuất EIP-86 của Ethereum từ năm 2017, tuy nhiên do yêu cầu quá nhiều thay đổi từ protocol để thực hiện. Sau đó, Vitalik đã cập nhật thêm các bản cải tiến là EIP-2938 và phiên bản gần nhất là EIP-4337 để có thể dễ dàng triển khai hơn.

Hai dự án đã công bố chính thức áp dụng Account abstraction là các dự án Layer 2 StarkNet và zkSync phiên bản 2.0.

Ethereum Account là gì?

Ethereum Account được định nghĩa là một thực thể (entity) có số dư ETH và có thể thực hiện các giao dịch trên mạng lưới Ethereum. Các account có thể do người dùng điều khiển hoặc cũng có thể được triển khai dưới dạng hợp đồng thông minh.

Ethereum có 2 loại account chính:

• Externally-owned Accounts (EOA): Kiểm soát bởi bất kì ai chỉ cần người đó nắm giữ private key.
• Contract Accounts (CA): Là các hợp đồng thông minh được triển khai trên mạng lưới, kiểm soát bởi các dòng code.

Cả 2 loại tài khoản trên đều có những khả năng:

• Nhận, giữ, gửi ETH và các loại token trên mạng Ethereum.
• Tương tác với các smart contracts khác.

Một vài điểm khác biệt cơ bản giữa 2 loại tài khoản:

Với Externally-owned:

• Tạo các toàn khoản Externally-owned đơn giản và miễn phí.
• Có thể khởi tạo các giao dịch.
• Giao dịch giữa 2 toàn khoản Externally-owned chỉ có thể là giao dịch chuyển ETH/token.

Với Contract:

• Việc tạo một contract sẽ cần có một khoản phí do sử dụng bộ nhớ mạng
• Chỉ có thể gửi giao dịch khi nhận được giao dịch
• Các giao dịch từ tài khoản External tới một tài khoản Contract có thể kích hoạt mã code thực thi nhiều hành động khác nhau như giao dịch token, tạo một contract mới…

4 đặc tính Externally-owned:

Nhìn chung, cả 2 loại tài khoản đều có 4 đặc tính:

• Nonce: Một bộ đếm cho biết số lượng giao dịch được gửi từ tài khoản, đảm bảo các giao dịch sẽ chỉ được thực hiện 1 lần. Với Contract account, con số này đại diện cho số contracts được tạo bởi tài khoản này.
• Balance: Số dư đại diện cho lượng ETH tài khoản sở hữu
• codeHash: Mã hàm băm này được tham khảo từ mã của một tài khoản trên Ethereum Virtual Machine (EVM). Tài khoản Contract có các đoạn mã được lập trình để thực hiện các hoạt động khác nhau. Khác với các trường đặc tính khác, mã này không thể bị thay đổi.
• storageRoot: Hay còn được gọi là hàm băm lữu trữ (storage hash), được sử dụng để mã hoá hàm băm của nội dung được lữu trữ trên tài khoản.

Những thông tin được cung cấp trong bài bao gồm:

1. Nghiên cứu về thị trường game truyền thống: Đâu là nguyên nhân thành công của các tựa game, mô hình doanh thu và bối cảnh hiện tại.
2. Nghiên cứu về GameFi: Đâu là nguyên nhân thất bại của các dự án GameFi, các tiêu chí cốt lõi để đánh giá một dự án GameFi.
3. Dự phóng về GameFi: Liệu GameFi có tiềm năng, hướng phát triển của các yếu tố cốt lõi trong GameFi, nơi nhận về nhiều giá trị khi GameFi phát triển.

Thị trường Game truyền thống

Tổng quan

(1) Game truyền thống hiện tại đã rất phát triển.

(2) Người chơi sẽ tham gia và ở lại những game đáp ứng được tháp nhu cầu của bản thân.

(3) Những tựa game nổi tiếng nhất thường có một số đặc điểm sau:

• Có tính cộng đồng.
• Có tính sáng tạo.
• Có tính cạnh tranh.
• Free to Play (nhưng vẫn tạo ra được nhiều doanh thu).

(4) PC và mobile game đang chiếm hầu hết thị phần thị trường. Model Free-to-play, pay-for-convenience đã chứng minh thành công với các tựa game PC/Mobile.

(5) Chiến lược phát triển hợp lý của các tựa game PC/Mobile là tạo ra một game có nội dung tốt, không có rào cản tham gia để thu hút người dùng. Người chơi khi tham gia có thể lựa chọn việc trả tiền để giúp bản thân nổi bật hơn. Mấu chốt là chất lượng game tốt để thu hút người dùng.

(6) Thị phần game console đang tập trung chủ yếu vào một vài tên tuổi lớn. Phần cứng (máy điện tử, tay cầm…) là điểm mạnh của họ và khó có thể xuất hiện tên tuổi mới cạnh tranh. Doanh thu game console có tính chu kỳ và phụ thuộc nhiều vào những tựa game mới ra mắt.

(7) Đang dần xuất hiện các tựa game ở những nhánh mới như VR/AR game và cloud game. Tuy còn mới nhưng VR/AR và cloud game có unique selling point riêng mà các nhánh game khác không có.

Xu hướng phát triển game

Khởi nguyên cho xu hướng phát triển của game được dựa trên tháp nhu cầu Maslow.

Theo tháp Maslow, Gaming mặc định hai tầng đầu luôn được đáp ứng:

• Tầng 1 (Nhu cầu sinh học): Đủ sức khỏe để chơi game.
• Tầng 2 (Nhu cầu được an toàn): Chơi game không khiến bản thân gặp nguy hiểm từ bên ngoài.

Từ đó phát triển các yếu tố tầng trên:

• Tầng 3 (Nhu cầu xã hội): Chơi game giúp bản thân được tham gia vào một cộng đồng nào đó đặc biệt là các game online nơi có thể tương tác với nhau.
• Tầng 4 (Nhu cầu được tôn trọng): Chơi game tạo một cảm giác thành tựu hoặc là đã đạt được một điều gì đó.
• Tầng 5 (Nhu cầu được khẳng định bản thân): Chơi game đủ hay giúp thể hiện bản thân.

Vận dụng tháp Maslow để nhìn vào biểu đồ về quá trình hình thành và phát triển của game trong 50 năm ta có thể hiểu nguyên nhân về tăng trưởng cũng như sụp đổ của các loại hình game.

Có thể nói, ngoài xu hướng downtrend, một trong những chủ đề được nhắc nhiều nhất giữa đầu năm 2022, chính là stablecoin.

Theo CoinGecko, có đến hơn 70 dự án stablecoin trên thị trường. Vốn hóa thì có hạn, nên các bên phải có chiến lược để giành lấy “miếng bánh” thị phần. Bài viết dưới đây giúp bạn hệ thống lại những nước đi của stablecoin và kết quả. Từ đó rút nhìn ra được chiến lược đầu tư.

Có nhiều cách phân loại stablecoin. Nhưng trong bài viết tạm chia thành Centralized Stablecoin (những stablecoin phổ biến, do công ty phát hành như USDC, USDT), và Decentralized Stablecoin.

Kiến thức trọng tâm:

• Cuối thời kì hoàng kim của UST, rất nhiều cái tên stablecoin mọc lên tranh giành thị phần.
• Không chỉ những dự án chuyên về stablecoin, hệ sinh thái và nền tảng Lending cũng tham gia cuộc chơi.
• Chưa có bằng chứng cho thấy stablecoin của bên nào ổn định về giá.
• DAI giữ giá ổn định hơn các đối thủ một phần đến từ Peg Stability Module (PSM), cũng như thanh khoản lớn trên Uniswap V3.

Centralized Stablecoin

Centralized Stablecoin là các stablecoin được kiểm soát bởi một tổ chức, với cơ chế là có tài sản backed ở phía sau để mint ra chúng. Ví dụ phổ biến cho stablecoin này là USDT và USDC.

USDT và USDC là hai stablecoin cực kì phổ thông, tổng cộng chiếm hơn 60% vốn hóa stablecoin. Ví dụ điển hình cho việc được nhiều người sử dụng, đó là các một trong những đồng Crypto đầu tiên mọi người mua thường là USDT.

Lý do cho sự thống trị này là ngoài việc ra đời đã lâu nên được nhiều người biết đến, thì các stablecoin tập trung cũng có tổ chức lớn đứng sau (USDT là Tether, USDC là Circle). Nên chiến lược của nhóm này không có quá nhiều điều để nói ngoài việc xây dựng lòng tin từ công ty phía sau. Công ty càng vững chắc, lớn mạnh, thì các stablecoin càng được tin dùng.

Do đó, nội dung bài viết tập trung vào chiến lược của những dự án stablecoin phi tập trung (decentralized stablecoin), hoặc không có công ty lớn đứng sau.

Decentralized Stablecoin

Decentralized Stablecoin bao gồm các dạng như algorithmic stablecoin, stablecoin được backed bởi tài sản crypto,… Vào khoảng tháng 3/2022 trở về trước, dưới đây là một số chiến lược nổi bật của các stablecoin:

Tạo lập liên minh

Lấy ví dụ với FRAX của Frax Finance. FRAX là stablecoin kết hợp giữa mô hình UST và USDC, trong thời kỳ stablecoin bùng nổ vừa qua, vốn hóa của FRAX đã gần chạm 3 tỉ USD.

Về cơ bản, mô hình hoạt động của FRAX cũng không có quá nhiều khác biệt, sự tăng trưởng mạnh của FRAX đến từ chiến lược phát triển.

Đầu tiên là chiến lược multi-chain, Frax liên tục phát hành trên các blockchain khác như Avalanche, Fantom, BSC, Harmony, Solana… Khi thị trường L1 bùng nổ, nhu cầu stablecoin cao, FRAX được hưởng lợi từ hướng đi multi-chain này, đặc biệt nhất là trên Avalanche và Fantom.

Thứ hai là việc tích hợp và hợp tác với các dự án, đây là hướng đi tạo nhu cầu sử dụng cho stablecoin, một số đối tác lớn của Frax có thể kể đến như TempleDAO, Ondo Finance,…

Nhưng dù có chiến lược tốt, Frax vẫn bị ảnh hưởng bởi downtrend khi BTC giảm dần từ đỉnh tạo ra vào tháng 11/2021. Cụ thể, vốn hóa Frax vào tháng 6/2022 chỉ còn 1.5 tỉ USD, tức chia đôi từ 3 tỉ USD vào tháng 3/2022.

Ngoài FRAX, số lượng dự án đi theo cách này còn nhiều cái tên khác như FEI với thương vụ mua Rari Capital; CASH với sự hợp tác cùng Sencha, Saber, Saros, Quarry, Tribeca… để hứa hẹn là stablecoin tiềm năng trên Solana; hoặc MIM của Abracadabra.

Các hệ sinh thái tham gia cuộc chơi stablecoin

UST là trường hợp đầu tiên là stablecoin thuật toán nhưng vào top 5 dự án stablecoin có vốn hóa lớn nhất. Đó là vào tháng 12/2021, UST chính thức soán ngôi DAI với gần 9 tỉ USD vốn hóa.

Sau khi Co-founder Jack Dorsey lên tiếng về việc đưa Twitter trở thành nền tảng phi tập trung, chúng ta đã có thể thấy rõ các nền tảng sẽ có xu hướng chuyển từ centralized (tập trung) thành decentralized (phi tập trung) để đảm bảo sự tự do cho người dùng.

Phi tập trung từ trước đến nay luôn là yếu tố được đặt lên hàng đầu trong thị trường crypto. Yếu tố này đóng vai trò quan trọng trong các chức năng của blockchain, sau đó đi vào các ứng dụng cụ thể như tài chính phi tập trung (DeFi), gaming/NFT (GameFi).

Một trong những lĩnh vực mới mang đậm yếu tố phi tập trung ngày càng được nhiều chú ý tới là writing. Cùng tìm hiểu về mô hình hoạt động của Mirror và tìm hiểu xem tại sao nền tảng này ngày càng được sử dụng nhiều.

Kiến thức trọng tâm:

• Mirror.xyz là nền tảng Write-to-Earn hàng đầu trên thị trường hiện nay, tận dụng công nghệ blockchain, NFT để vận hành.
• Mirror.xyz hoạt động hoàn toàn phi tập trung, thao tác đăng bài đơn giản, nhiều công cụ gọi vốn, dễ dàng tương tác với cộng đồng, vì vậy nhận được sự đón nhận của người dùng Web3.
• Mirror.xyz đem lại nhiều giá trị cho cả người sáng tạo nội dung và người đọc.

Mirror.xyz được thành lập vào cuối năm 2020 bởi Denis Nazarov, cựu partner của a16z. Khi ra mắt, Mirror.xyz được phát triển với mục tiêu trở thành nền tảng phi tập trung đầu tiên thực hiện việc kết nối người sáng tạo nội dung với độc giả theo cách trực tiếp và sáng tạo.

Đến nay, Mirror.xyz đã phát triển thành một trong những writing platform nổi bật nhất, với nhiều tính năng đặc biệt và đặc điểm thú vị:

• Hoạt động trên một blockchain độc lập, phi tập trung: Ethereum.
• Người dùng toàn quyền kiểm soát data, các bài viết, nội dung do họ viết và đăng tải (user-owned).
• Writer có nhiều cách thức để kiếm tiền từ các bài viết, điều này làm cho họ có động lực để làm ra những bài viết chất lượng.
• Các tác giả cũng có thể hợp tác với nhau và chia sẻ lợi nhuận để tăng chất lượng sản phẩm.
• Dễ dàng tạo ra một cộng đồng xung quanh writer với NFT và token.
• …

Mirror.xyz có nhiều tính năng sáng tạo để khuyến khích người dùng bộc lộ, chia sẻ và kiếm tiền từ những suy nghĩ của bản thân, nhờ đó đưa nền tảng này lên vị trí số 1 trong các publishing platform, góp phần hình thành nên motif Write-to-Earn. Chi tiết về các tính năng và cách thức kiếm lợi nhuận với Mirror.xyz sẽ được trình bày chi tiết ở phần sau.

Tuy được hình thành từ cuối năm 2020, dự án cũng đã mất khá nhiều thời gian để phát triển các sản phẩm và tính năng. Cho tới những tháng gần đây, Mirror.xyz đã cho thấy sự tăng trưởng rõ rệt hơn.

Không chỉ nổi tiếng là nền tảng để viết lách và chia sẻ, Mirror.xyz cũng dần phát triển mình theo hướng cung cấp công cụ gọi vốn cho những ý tưởng thú vị của cộng đồng. Tới nay đã có tổng cộng 10,993 ETH được gọi vốn trên nền tảng này với 17,446 tài khoản khác nhau tham gia donate.

Không chỉ giúp các dự án hay writer gọi vốn, Mirror.xyz cũng là dự án đã gọi vốn khá nhiều lần. Ở 2 vòng Pre-Seed và Seed, dự án không công bố số tiền đầu tư cụ thể từ Musha Ventures và SV Angels. Tháng 6 năm 2021, Union Square Ventures công bố đầu tư vào Mirror ở mức định giá 100 triệu USD, số tiền không được tiết lộ cụ thể nhưng được cho là ít nhất 10 triệu USD. Vòng đầu tư này còn có sự tham gia của a16z.

Mô hình hoạt động của Mirror.xyz

Mirror.xyz có token riêng là WRITE, tuy nhiên token này chỉ đóng vai trò phụ trợ để thực hiện các hoạt động của Mirror DAO ở thời điểm hiện tại và thu hút người mới ở thời điểm trước đó. WRITE không hề có pool thanh khoản trên Uniswap, cũng như không thể xác định giá trị của token này.

Có thể thấy nền kinh tế của Mirror.xyz không xoay quanh WRITE token mà xoay quanh các economic tool của dự án. Mirror.xyz đóng vai trò là nền tảng có chức năng kết nối độc giả và creator, đồng thời cung cấp cho creator công cụ để t từ cáạo ra lợi nhuận từ sản phẩm của họ và vận hành, tương tác với cộng đồng.

Có thể chia mô hình hoạt động của Mirror.xyz thành 2 giai đoạn, giai đoạn đầu và giai đoạn hiện tại.

Ở giai đoạn đầu Mirror.xyz chủ yếu xoay quanh các hoạt động của WRITE Race:

(1) Thời điểm đầu các công cụ, quyền publish bài ở Mirror.xyz không mở cho tất cả user, muốn sử dụng các công cụ đó người dùng phải trở thành một phần của nền tảng.

(2) Để tạo điều kiện cho người dùng tham gia, Mirror.xyz tổ chức cuộc thi WRITE Race để chọn lọc nội dung và người sáng tạo.

(3) Để khuyến khích người dùng tham gia đăng tải nội dung, Mirror.xyz trao thưởng cho người chiến thắng qua WRITE token và cung cấp các công cụ hỗ trợ publish bài viết:

• Writer chiến thắng được coi là một phần Mirror.xyz, toàn quyền sử dụng các loại tool trong bài viết: publishing, split, crowdfund…
• Writer được thưởng WRITE token, được sử dụng để redeem qua subdomain riêng biệt của người đó.
• WRITE token cũng được sử dụng để vote cho những bài viết dự thi trong tương lai, tham gia vote proposal từ Mirror.xyz.

(4) Sau khoảng 6 tháng hoạt động với mô hình trên, Mirror.xyz đã gây được tiếng vang và sự chú ý trong cộng đồng, trở thành publishing platform dành cho người dùng Web3 native.

→ Writer cũng chính là người đồng sở hữu nền tảng Mirror. Đây là mối quan hệ win-win, writer giữ trách nhiệm thu hút người đọc, đảm bảo chất lượng nội dung, Mirror.xyz đóng vai trò cung cấp công cụ giúp writer gọi vốn, xây dựng cộng đồng, kiếm tiền từ các nội dung của writer.

Thời điểm này, Mirror nhận thấy thị trường nền tảng publish content Web3 còn rất mới và chưa có bên nào chiếm thị phần, số lượng dự án/DAO tăng mạnh dẫn đến nhu cầu sử dụng một nền tảng để kết nối với người đọc cũng tăng mạnh. Vì vậy, Mirror bắt đầu “mở cửa” toàn bộ sản phẩm, trở thành một nền tảng hoạt động phi tập trung.

Giai đoạn hiện tại

Sau khi đã có lượng base writer đầy đủ và chất lượng content ổn định, Mirror.xyz hướng tới mở rộng đối tượng phục vụ thành tất cả những người dùng Web3 có mong muốn chia sẻ kiến thức. Khi không còn phần thưởng từ WRITE Race, đâu sẽ là động lực để người dùng tham gia đóng góp content trên Mirror.xyz?

Câu trả lời là các công cụ economic tools, Mirror.xyz phát triển và cung cấp cho người sáng tạo nội dung nhiều công cụ mới giúp họ kiếm tiền từ các bài viết. Không chỉ mở các chức năng publishing, người dùng hiện đã có thể dễ dàng tiếp cận tất cả economics blocks và nhúng vào bài viết của mình.

Những vòng gọi vốn được công bố trong tuần này đã có tổng giá trị lên đến hơn $1.5 B, gấp đôi so với tuần 28. Đây là một tuần sáng nhất trên thị trường fundraising của năm 2022. Lightspeed Ventures, Multicoin Capital, Saber Labs, cả 3 nhân vật trên đều đã công bố gói Quỹ khủng, trị giá lớn nhất là $500 M đến từ Lightspeed Ventures.

Bên cạnh những vòng gọi vốn nửa tỷ đô, các dự án gaming như ScoreFam, Monkey League đều thu về một số tiền lớn ở những vòng đầu tư rất sớm. Đặc biệt, tựa game đá bóng Monkey League đã thu hút thành công sự chú ý của gã khổng lồ Square Enix.

Những kiến thức trọng tâm chính có thể được rút ra thị trường gọi vốn của tuần này:

• 1.5 tỷ USD được công bố gọi vốn trong tuần vừa qua, con số này cao hơn nhiều lần so với con số của những tuần trước.
• Các VC lớn vẫn đang huy động tiền để tiếp tục đầu tư dù thị trường ngập sắc đỏ.
• Cả hai quỹ đầu tư mạo hiểm lớn huy động vốn trong tuần này đều có quy mô gây quỹ trung bình lớn hơn con số trung bình của nửa đầu năm 2022 (khoảng 500 triệu USD).
• Số lượng thương vụ trong mảng GameFi và NFT vẫn duy trì ở mức cao nhất trong tất cả các lĩnh vực.
• Mảng Cơ sở hạ tầng & Layer-1 thu hút rất nhiều tiền từ các quỹ lớn.

Tổng quan về hoạt động đầu tư & tài trợ trong tuần 29

Trong TOP 10 thương vụ đầu tư & tài trợ nổi tiếng trong tuần qua, chúng ta có:

• 3 dự án về giải trí: ScoreFam và Monkey League, Zebedee
• 2 Quỹ đầu tư: Lightspeed Ventures, Multicoin Capital
• 2 sàn giao dịch: Saber Labs, Hashflow
• 1 dự án về cơ sở hạ tầng: Mysten Labs
• 1 blockchain/L2: 5ire
• 1 dự án về bảo mật: Halborn

Các doanh nghiệp, công ty lớn gọi vốn

Lightspeed Ventures gọi vốn 500 triệu USD

Lightspeed Ventures là gì?

Lightspeed Ventures là một Quỹ đầu tư mạo hiểm (venture capital) toàn cầu tập trung đầu tư nhiều giai đoạn vào lĩnh vực công nghệ doanh nghiệp, tiêu dùng và y tế. Xuất thân là một quỹ đầu tư mạo hiểm của Silicon Valley với các thương vụ nổi tiếng như là Snapchat, Fusion-io, Rubrik.io,…

Lightspeed cũng rất tích cực đầu tư vào thị trường tiền mã hóa, Quỹ này đều tham gia vào những vòng gọi vốn của Blockchain.com, FTX, CertiK và Ripple từ những giai đoạn sớm.

Các Quỹ nổi tiếng tham gia:

• Lightspeed Ventures không công khai danh tính của những nhà đầu tư vòng này.

Mục đích của việc gọi vốn: Số vốn được kêu gọi lần này đã nâng mức tổng gọi vốn của Lightspeed lên 7 tỷ USD. Số vốn khủng $500 triệu USD này sẽ được dành riêng cho thị trường Ấn Độ và Đông Nam Á.

Với quy mô gây quỹ trung bình của các VC trong nửa đầu năm 2022 là 500 triệu USD, Lightspeed Ventures đã huy động được một số tiền tương đương với con số trung bình này. Tuy nhiên, điểm khác biệt chính giữa đợt gây quỹ này và những đợt gây quỹ khác trong năm 2022 là 500 triệu USD này sẽ được tập trung cho các dự án ở thị trường Ấn Độ và Đông Nam Á.

Multicoin Capital công bố gói Quỹ 430 triệu USD

Multicoin Capital là gì?

Multicoin Capital là một quỹ đầu tư dựa trên các “investment thesis” chuyên đầu tư vào thị trường crypto qua hình thức đầu tư token dự án và cổ phần các công ty blockchain. Họ là quỹ đầu cơ và quỹ đầu tư mạo hiểm, được thành lập vào tháng 5 năm 2017.

Mục đích của gói vốn: Đây là gói vốn lớn nhất mà Multicoin Capital từng thành lập. Số vốn sẽ được chia ra cho nhiều vòng đầu tư ở giai đoạn sớm, với khối lượng từ 500 nghìn USD đến 100 triệu USD cho mỗi vòng, tùy vào tiềm năng của dự án đó.

Giám đốc điều hành của Multicoin Capital – Samani – cho biết ngay cả trong thị trường ngập sắc đỏ này, Multicoin vẫn đang tích cực đầu tư vào các dự án tiềm năng, bởi Multicoin dành ít sự quan tâm tới chu kỳ thị trường và cam kết đầu tư vào thị trường tiền điện tử trong thời gian dài.

Các dự án đã có Token

Các dự án đã có Token mà vẫn được đầu tư thêm, chứng tỏ dự án có thêm sản phẩm mới, phân khúc mới, và cần thêm tiền để phát triển. Những tin tức này sẽ ảnh hưởng nhiều đến bản chất và giá token, anh em tham khảo để có thêm góc nhìn trong đầu tư.

Saber Labs (SBR) công bố Quỹ “Protagonist” trị giá 100 triệu USD

Saber Labs là gì?

Saber là nền tảng AMM DEX dành riêng cho stablecoin của hệ sinh thái Solana. Trong tuần qua, Saber Labs đã công bố Quỹ đầu tư hoàn toàn mới có tên Protagonist. Protagonist được sáng lập bởi 2 anh em founder của Saber Labs là Dylan Macalino and Ian Macalino..

Mục đích của việc thành lập Protagonist: Protagonist sẽ là Quỹ đầu tư dành riêng cho các dự án Web3. Bên cạnh việc đầu tư nguồn vốn cho các dự án ở giai đoạn sớm, Protagonist còn sẽ đồng hành trên chặng đường phát triển của dự án cùng các founder của dự án đó.

Kiến thức trọng tâm: 

• Polygon và Tezos tiếp tục là tâm điểm của thị trường.
• Solana là blockchain có số giao dịch cao nhất toàn thị trường.
• Tổng quan thị trường crypto trong 6 tháng đầu năm 2022.
• Tổng quan AMM trên các hệ sinh thái DeFi: Sushiswap, Uniswap và Curve.
• Những tin tức nổi bật trong hệ sinh thái: Cardano, Solana, Avalanche, Aptos, Ethereum.

Đây là Series “On The Road”, được viết để tổng kết những sự kiện diễn ra trong tuần thông qua những hình ảnh Infographic, cung cấp những Insight trong thị trường một cách trực quan nhất cho người đọc.

Những token được thị trường chú ý nhất trong tuần 29

Tuần qua, EVMOS là token được chú ý nhất trên CoinGecko. Evmos Momentum Hackathon đã được tổ chứ vào ngày 18/07 với sự hợp tác cùng Huobi Incubator. Evmos cũng được tích hợp với AutoFarm Network, MathWallet, và CypherdWallet.

Dự án đã thông báo có lượng lớn EVMOS token airdrop chưa được claim với tổng giá trị hơn 150 triệu USD. Bất cứ ai từng sử dụng Ethereum trước năm 2021 đều đủ điều kiện nhận airdrop. Từ ngày 01/08 đến 30/09, số EVMOS token airdrop chưa được claim sẽ được thu hồi và chuyển vào community pool.

MATIC (Polygon) là token được chú ý nhiều thứ 2 trên CoinGecko. Vào ngày 20/07, Polygon đã giới thiệu Polygon zkEVM, giải pháp mở rộng layer-2 tương thích với máy ảo Ethereum (EVM) sử dụng công nghệ ZK Rollup. Các dự án xây dựng trên zkEVM sẽ được tích hợp với mạng Ethereum dễ dàng cùng chi phí thấp và tốc độ nhanh. Polygon zkEVM hiện mới chỉ công bố mã nguồn mở và sẽ sớm phát hành phiên bản Testnet cũng như Mainnet.

Optimism (OP) đứng thứ 3 trong bảng xếp hạng. Dự án đã tổ chức buổi gặp mặt cộng đồng Optimism ở Paris, Pháp từ ngày 18-23/07.

Có 6 token mới trong danh sách bao gồm TIME, CRTS, IXT, BOND, LYRA và ETC.

Những tin tức nổi bật trong các DeFi Category tuần 29

Những dự án NFT được nhắc đến nhiều nhất trên Twitter 

Tuần trước, dự án NFT được nhắc tới nhiều nhất trên Twitter là Tezos. Đây là tuần thứ ba Tezos giành vị trí dẫn đầu liên tiếp với những hoạt động như:

• Tổ chức sự kiện Tez/Dev vào từ ngày 21-23/07 tại Paris, Pháp.
• Tài trợ và đưa NFT, Web3 vào nhiều dự án thể thao như Man of the match, Decathlon.
• Tezasia Hackathon được tổ chức bởi Tezos India.
• Hợp tác cùng ArtBasel, Feral File, Circa
• Co-Founde Tezos – Kathleen Breitman có buổi trò chuyện cùng BloombergCrypto về “The Macro Forces 2022” vào ngày 19/07.

Dự án Kiba Inu bất ngờ giành vị trí thứ hai trong bảng xếp hạng, dù đứng vị trí thứ 7 vào tuần trước. Token của Kiba Inu là một loại meme coin, có thể giao dịch trên cả 2 cầu nối BSC và ETH.

Dự án được nhắc đến nhiều thứ 3 là StepN. Hiện StepN đang giveaway 5 hộp giày Ape Realm OG trên Twitter nhằm quảng bá sản phẩm và tăng số lượng người theo dõi. Khi Twitter của dự án đạt 700,000 lượt theo dõi, người chiến thắng sẽ được công bố.

Tổng quan giao dịch trên các blockchain phổ biến

Solana là blockchain có số giao dịch nhiều nhất với 85 tỷ USD nhờ khả năng thực hiện giao dịch nhanh cùng chi phí rẻ. Số giao dịch được thực hiện trên Solana nhiều gấp hơn 24 lần số giao dịch được thực hiện trên TRON blockchain ở mức 3.5 tỷ USD.

Ở vị trí thứ 3 là BNB Chain với 3.2 tỷ USD. Tuy ra mắt sau 2 năm nhưng số giao dịch được thực hiện trên BNB Chain đạt mức gần bằng TRON blockchain. Các blockchain theo sau bao gồm Polygon, Ethereum, Algorand, Harmony… cũng đang tăng tốc phát triển thời gian qua.

Kiến thức trọng tâm:

• Cross-chain bridge là giải pháp giúp luân chuyển giá trị giữa các blockchain trong bối cảnh ngày càng nhiều chain xuất hiện
• Tác giả liệt kê những dự án cross-chain từ giải pháp nền tảng cho đến các ứng dụng được phát triển bên trên.

Với việc ngày càng có nhiều blockchain layer 1 và layer 2, nhu cầu kết nối giữa các chain cũng ngày một tăng. Tương tự việc giao thương xuất hiện để vận chuyển hàng hóa giữa các quốc gia, Cross-chain bridge được phát triển để luân chuyển giá trị giữa các blockchain.

Cross-chain bridge là hệ thống truyền thông tin giữa hai hoặc nhiều blockchains. Ứng dụng của Cross-Chain bridge không chỉ dừng lại ở việc chuyển token qua lại giữa các blockchain khác nhau mà còn để phát triển nhiều lớp ứng dụng trong tương lai như Cross-Chain DEX, Cross-Chain Lending…

Dưới đây là những dự án liên quan đến mảng Cross-chain bao gồm các dự án hạ tầng và các ứng dụng được phát triển bên trên.

Cosmos ($ATOM) 

Cosmos ($ATOM) hay Cosmos Network, là blockchain nền tảng với cơ chế đồng thuận Tendermint. Khác với cách suy nghĩ thông thường như Solana, Terra, Binance Smart Chain,… đó là blockchain nền tảng sẽ có các ứng dụng được xây ở trên, thì Cosmos có thể xem như “Layer 0”, ở trên sẽ là rất nhiều Layer 1.

Tầm nhìn của dự án là “Internet of Blockchains” tạo ra một thế giới mà các Layer 1 liên kết với nhau thông qua cầu nối có tên là IBC (Internet Blockchain Communication).

Polkadot ($DOT)

Polkadot ($DOT) là nền tảng blockchain, hay cụ thể là một công nghệ đa chuỗi (multi-chain), không đồng nhất và có khả năng mở rộng cao. Polkadot cho phép các blockchain kết nối với nhau để chia sẻ dữ liệu và tạo thành một mạng lưới phi tập trung.

Ren Protocol ($REN)

Ren Protocol ($REN) là giao thức mở cho phép chuyển giao tiền điện tử giữa các blockchain một cách riêng tư mà không cần sự cho phép. Sản phẩm cốt lõi của Ren là RenVM, mang lại khả năng tương tác với tài chính phi tập trung (DeFi).

Zeta chain

Zeta chain là blockchain hỗ trợ smart contract platform được phát triển để phục vụ khả năng tương tác giữa các blockchain layer

Celer Network ($CELR)

Celer Network ($CELR) là protocol kết nối các blockchain cho phép người dùng sử dụng các dapps trên nhiều chain với trải nghiệm “một-chạm”

LayerZero

LayerZero cung cấp giải pháp truyền thông tin giữa các nền tảng smart contract (generic cross-chain messaging protocol). Giải pháp này chủ yếu nhắm vào các DApp phát triển theo hướng Cross-chain DApp, giúp chúng giải quyết vấn đề trao đổi thông tin giữa các blockchain này một cách hiệu quả.

Axelar Network ($AXL)

Axelar Network ($AXL) là nền tảng scalable cross-chain communication, cung cấp giải pháp đa chuỗi, giúp kết nối các hệ sinh thái và cho phép các dApp trên blockchain dễ dàng trao đổi.

Chainlink ($LINK)

Chainlink ($LINK) là cầu nối chuyển tiếp thông tin, dữ liệu từ thế giới thực vào blockchain và ngược lại.

Composable Finance ($LAYR)

Composable Finance ($LAYR) là giải pháp cầu nối Cross-chain được xây dựng nhằm giải quyết thực trạng phân mảnh giữa các lớp giao thức trong một blockchain cũng như giữa các blockchain với nhau.

Composable xây dựng cơ sở hạ tầng cho phép các nhà phát triển dApp có thể triển khai ứng dụng trên đồng thời nhiều blockchain Layer 1 lẫn trên các Layer 2 của chúng, từ đó thúc đẩy khả năng tương tác giữa nhiều chain và gia tăng hiệu quả sử dụng vốn.

Router Protocol ($ROUTE)

Router Protocol ($ROUTE) là hạ tầng phục vụ việc tương tác giữa các blockchain.

Socket 

Socket là lớp ở giữa app và blockchain cho phép các protocol/ app kết nối thanh khoản và dữ liệu ở các chain.

Nomad 

Nomad là Generic Messaging Protocol. Nomad cho phép các dapp trên các hệ sinh thái khác nhau có thể tương tác với nhau thông qua hệ thống tuyền và nhận tin nhắn của Nomad.

Polymer Labs

Polymer là dự án tập trung vào việc phát triển giải pháp tương tác Inter Blockchain Communication (IBC) tới các chain.

Keep Network ($KEEP)

Keep Network là dự án blockchain đóng vai trò là Protocol kết nối với các dữ liệu riêng tư. Keep Network là cầu nối trung gian giữa blockchain công khai và các dữ liệu cá nhân, giúp các hợp đồng thông minh khai thác toàn bộ chức năng lợi thế ứng dụng của công nghệ blockchain mà không làm ảnh hưởng tới sự minh bạch hay là tin cậy của nó.

Dự án Keep Network là tầng lớp ở giữa mang tính riêng tư bảo mật và nó sẽ giúp cho các dữ liệu cá nhân ở đó được lưu trữ off-chain.

Biconomy ($BICO)

Biconomy ($BICO) là giải pháp cơ sở hạ tầng đa chuỗi (multi-chain infrastructure) giúp đơn giản hóa quá trình giao dịch. Dự án hoạt động như một Relayer Protocol, giúp nhà phát triển có thể dễ dàng “Plug & Play”

Orbit Chain ($ORC) 

Orbit Chain là framework để phát triển các mạng lưới blockchain hỗ trợ cross-chain.

ChainSafe

ChainSafe là dự án R&D tập trung vào việc phát triển các blockchain hỗ trợ multi-chain.

Poly Network 

Poly Network là cross-chain protocol tập trưng và việc phát triển hạ tầng web 3 và đẩy mạnh tính tương tác của blockchain.

Teleport Network ($TELE)

Teleport Network cung cấp hạ tầng và framework cho cross-chain.

Cross-chain apps

Ta phân loại Cross-chain apps thành 4 mục chính dựa theo thiết kế được tập trung nhiều nhất hiện nay:

• Liquidity Network Bridge (Hỗ trợ pool thanh khoản)
• Lock, Mint & Burn Bridge (Khóa token ở đầu này và mint token ở đầu kia)
• Aggregator (Tổng hợp các bridge trên để tìm đầu ra tốt nhất cho người dùng)
• Other